Pashto

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ข้ามไปที่การนำทาง ข้ามไปที่การค้นหา

Pashto
แอตโต ปั
ซโตส
Pashto.svg
คำว่าPax̌tóเขียนด้วยตัวอักษร Pashto
การออกเสียง[pəʂˈto], [pʊxˈto], [pəçˈto], [pəʃˈto]
พื้นเมืองถึงอัฟกานิสถานปากีสถาน _
เชื้อชาติPashtuns
เจ้าของภาษา
40-60 ล้าน
แบบฟอร์มมาตรฐาน
ภาษาถิ่นภาษา Pashto
สคริปต์ภาษาอาหรับ ( ตัวอักษร Pashto )
สถานะทางการ
ภาษาทางการใน
อิสลามเอมิเรตแห่งอัฟกานิสถาน อัฟกานิสถาน[1]

ภาษาชนกลุ่มน้อยที่รู้จัก ใน
ควบคุมโดย Pashto Academy Quetta
รหัสภาษา
ISO 639-1ps– Pashto, Pushto
ISO 639-2pus– Pushto, Pashto
ISO 639-3pus– รหัสรวม – Pashto, Pushto
รหัสส่วนบุคคล:
pst –  Central Pashto
pbu  –  Northern Pashto
pbt  –  Southern Pashto
wne  –  Wanetsi
ช่องสายเสียงpash1269  Pashto
ลิงกัวสเฟียร์58-ABD-a
แผนที่ของพื้นที่ที่พูดภาษาปัชโต
พื้นที่ในอัฟกานิสถานและปากีสถานที่ Pashto คือ:
  ภาษาเด่น
  พูดควบคู่ไปกับภาษาอื่นๆ
บทความนี้ประกอบด้วยสัญลักษณ์การออกเสียงของIPA หากไม่มีการสนับสนุนการแสดงผล ที่เหมาะสม คุณอาจเห็นเครื่องหมายคำถาม กล่อง หรือสัญลักษณ์อื่นๆแทนที่จะเป็นอักขระUnicode สำหรับคำแนะนำเบื้องต้นเกี่ยวกับสัญลักษณ์ IPA โปรดดูHelp :IPA

Pashto ( / ˈ p ʌ ʃ t / , [3] [4] [5] / ˈ p æ ʃ t / ; [หมายเหตุ 1] پښتو / Pəx̌tó ,[pəʂˈto, pʊxˈto, pəʃˈto, pəçˈto] ) บางครั้งสะกดว่า Pukhtoหรือ Pakhto [หมายเหตุ 2]เป็นภาษาอิหร่านตะวันออกของตระกูลอินโด-ยูโรเปียเป็นที่รู้จักในวรรณคดีเปอร์เซีย ว่า อัฟกา นี ( افغانی , Afghani ). [8]

พูดเป็นภาษาแม่ส่วนใหญ่โดยชาติพันธุ์Pashtunsมันเป็นหนึ่งในสอง ภาษาราชการ ของอัฟกานิสถาน[9] [1] [10]และเป็นภาษาประจำจังหวัดที่ใหญ่เป็นอันดับสองของปากีสถานพูดส่วนใหญ่ในจังหวัดทางตะวันตกเฉียงเหนือของKhyber Pakhtunkhwaและเขตภาคเหนือของจังหวัดบาลูจิ สถาน [11]ในทำนองเดียวกัน ภาษานี้เป็นภาษาหลักของชาวปัชตุนพลัดถิ่นทั่วโลก จำนวนผู้พูดภาษา Pashto ทั้งหมดมีอย่างน้อย 40 ล้านคน[12]แม้ว่าการประมาณการบางอย่างจะสูงถึง 60 ล้านคนก็ตาม [13]Pashto เป็น "หนึ่งในเครื่องหมายหลักของอัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์" ในหมู่ Pashtuns [14]

การกระจายทางภูมิศาสตร์

ภาษาประจำชาติของอัฟกานิสถาน[ 15] Pashto เป็นภาษาพูดหลักในตะวันออก ใต้ และตะวันตกเฉียงใต้ แต่ยังอยู่ในบางส่วนของภาคเหนือ และตะวันตกของประเทศ ไม่มีจำนวนผู้พูดที่แน่นอน แต่การประเมินที่แตกต่างกันแสดงให้เห็นว่า Pashto เป็นภาษาแม่ของ 45–60% [16] [17] [18] [19]ของประชากรทั้งหมดของ อัฟกานิสถาน

ในปากีสถานภาษาปัชโตพูดโดย 15% ของประชากร[20] [21]ส่วนใหญ่อยู่ในจังหวัดทางตะวันตกเฉียงเหนือของKhyber PakhtunkhwaและเขตทางเหนือของจังหวัดBalochistan นอกจากนี้ยังใช้พูดในส่วนต่างๆ ของ เขต MianwaliและAttockของจังหวัดปัญจาบพื้นที่Gilgit-Baltistanและในกรุงอิสลามาบัด ลำโพง Pashto ถูกพบในเมืองใหญ่อื่นๆ ของปากีสถาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการาจี , Sindh, [22] [23] [24] [25]ซึ่งอาจมีประชากร Pashtun ที่ใหญ่ที่สุดในโลก (26)

ชุมชนอื่น ๆ ของผู้พูดภาษา Pashto พบได้ในอินเดียทาจิกิสถาน[27]และตะวันออกเฉียงเหนือ ของ อิหร่าน (ส่วนใหญ่อยู่ในจังหวัด South KhorasanทางตะวันออกของQaenใกล้ชายแดนอัฟกานิสถาน) [28]ในอินเดีย ชนเผ่าปัชตุน (ปาทาน) ส่วนใหญ่พูดภาษาฮินดี-อูรดูซึ่งมี ถิ่นกำเนิดในทางภูมิศาสตร์ มากกว่าภาษาพาชโต แต่ก็มีผู้พูดภาษาปัชโตจำนวนน้อย เช่นชีน คาไลในรัฐราชสถาน[29]และชุมชนปาทานใน เมืองกัลกัตตา มักมีชื่อเล่นว่ากบูลิวาลา ("ชาวคาบูล") [30] [31]ชุมชนพลัดถิ่น Pashtun ในประเทศอื่น ๆ ทั่วโลกพูดภาษา Pashto โดยเฉพาะชุมชนขนาดใหญ่ในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์[32 ] และซาอุดีอาระเบีย

อัฟกานิสถาน

Pashto เป็นหนึ่งในสองภาษาราชการของอัฟกานิสถาน ร่วมกับDari Persian [33]ตั้งแต่ต้นศตวรรษที่ 18 พระมหากษัตริย์ของอัฟกานิสถานเป็นชนกลุ่มน้อย Pashtuns (ยกเว้นHabibulllah Kalakāniในปี 1929) [34]เปอร์เซีย ภาษาวรรณกรรมของราชสำนัก[35]ถูกใช้อย่างแพร่หลายในสถาบันของรัฐ ในขณะที่ชนเผ่าปัชตูนพูดภาษาปัชโตเป็นภาษาแม่ ของพวก เขา กษัตริย์อมานุลเลาะห์ ข่าน ทรง เริ่มส่งเสริมปัชโตในรัชสมัยของพระองค์ (ค.ศ. 1926–1929) เพื่อเป็นเครื่องหมายของอัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์และเป็นสัญลักษณ์ของ "ลัทธิชาตินิยมอย่างเป็นทางการ" [34]นำอัฟกานิสถานไปสู่เอกราชหลังจากการพ่ายแพ้ของจักรวรรดิอังกฤษในสงครามแองโกล - อัฟกันครั้งที่สามในปี 2462 ในช่วงทศวรรษที่ 1930 ขบวนการเริ่มส่งเสริม Pashto เป็นภาษาราชการ การบริหารและศิลปะด้วยการก่อตั้งสังคม Pashto Pashto Anjumanในปี 1931 [36]และการริเริ่มของมหาวิทยาลัยคาบูลในปี 1932 เช่นเดียวกับการก่อตั้งPashto Academy (Pashto Tolana)ในปี 1937 [37]Muhammad Na'im Khan รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการระหว่างปี 1938 และ 1946 ได้ริเริ่มนโยบายอย่างเป็นทางการในการส่งเสริม Pashto ให้เป็นภาษาประจำชาติของอัฟกานิสถาน ซึ่งนำไปสู่การคณะกรรมการและการจัดพิมพ์หนังสือเรียนภาษา Pashto [38]ต่อมา Pashto Tolana ถูกรวมเข้ากับ Academy of Sciences Afghanistan ในรูปแบบเดียวกับโซเวียตหลังจากการปฏิวัติ Saurในปี 1978 [39]

ถึงแม้จะสนับสนุนการใช้ Pashto อย่างเป็นทางการ ชนชั้นนำชาวอัฟกันก็ยังถือว่าเปอร์เซียเป็น "ภาษาที่ซับซ้อนและเป็นสัญลักษณ์ของการเลี้ยงดูอย่างมีวัฒนธรรม" [34]กษัตริย์ซาฮีร์ชาห์ (ครองราชย์ 2476-2516) ดังนั้นจึงตามหลังบิดาของเขานาดีร์ข่านได้ออกคำสั่งในปี 2476 ว่าเจ้าหน้าที่จะต้องศึกษาและใช้ประโยชน์จากทั้งเปอร์เซียและปัชโต [40]ในปี พ.ศ. 2479 พระราชกฤษฎีกาของซาฮีร์ชาห์ได้ให้สถานะของภาษาราชการแก่ Pashto อย่างเป็นทางการ[ 41]โดยมีสิทธิเต็มที่ที่จะใช้ในทุกด้านของรัฐบาลและการศึกษา – แม้ว่าข้อเท็จจริงที่ว่าราชวงศ์ปัชตูนตามชาติพันธุ์และข้าราชการส่วนใหญ่พูด เปอร์เซีย. [37]ดังนั้น Pashto กลายเป็นภาษาประจำชาติสัญลักษณ์ของลัทธิ ชาตินิยมพัชตุน

การชุมนุมตามรัฐธรรมนูญได้ยืนยันสถานะของ Pashto ว่าเป็นภาษาราชการในปี 1964 เมื่อเปอร์เซียอัฟกันถูกเปลี่ยนชื่อเป็นDariอย่าง เป็นทางการ [42] [43]เนื้อร้องของเพลงชาติอัฟกานิสถานอยู่ใน Pashto

ปากีสถาน

ในบริติชอินเดียก่อนการก่อตั้งประเทศปากีสถานโดยรัฐบาลอังกฤษ ทศวรรษ 1920 ได้เห็นการเบ่งบานของภาษา Pashto ในNWFP ในขณะนั้น : Abdul Ghafar Khanในปี 1921 ได้ก่อตั้งAnjuman-e- Islah al-Afaghina (Society for the Reformation of Afghans) ) เพื่อส่งเสริม Pashto เป็นส่วนขยายของวัฒนธรรม Pashtun; ผู้คนเข้าร่วมการประชุมประจำปีของสมาคมประมาณ 80,000 คนในปี พ.ศ. 2470 [44]ในปี พ.ศ. 2498 ปัญญาชนปัชตุนรวมทั้งอับดุลกอดีร์ได้ก่อตั้ง สถาบันปัชโต เปชาวาร์ในรูปแบบ Pashto Tolana ที่ก่อตั้งขึ้นในอัฟกานิสถาน [45]ในปี 1974 ภาควิชา Pashto ก่อตั้งขึ้นในมหาวิทยาลัย Balochistan เพื่อส่งเสริม Pashto [46]

ในปากีสถาน ภาษา Pashto เป็นภาษาแรกประมาณ 15% ของประชากรทั้งหมด (ตามสำมะโนปี 1998) [47] อย่างไรก็ตามภาษาอูรดูและภาษาอังกฤษเป็นภาษาราชการสองภาษาของปากีสถาน Pashto ไม่มีสถานะอย่างเป็นทางการในระดับรัฐบาลกลาง ในระดับจังหวัด Pashto เป็นภาษาประจำภูมิภาคของKhyber Pakhtunkhwa และ Balochistanทางเหนือ [48] ​​ถึงกระนั้น สื่อกลางของการศึกษาในโรงเรียนรัฐบาลในปากีสถานคือภาษาอูรดู [49] [50]

การขาดความสำคัญให้กับ Pashto และการละเลยของเธอทำให้เกิดความไม่พอใจมากขึ้นในหมู่ Pashtuns [51] [52] [53] [54]มีข้อสังเกตว่า Pashto ได้รับการสอนไม่ดีในโรงเรียนในปากีสถาน [55]ยิ่งกว่านั้น ในสื่อโรงเรียนรัฐบาลไม่ได้จัดเตรียมไว้สำหรับภาษาถิ่น Pashto ของท้องที่นั้น Pashto เป็นภาษาที่อุดมสมบูรณ์ทางวิภาษ [56] นอกจากนี้ นักวิจัยตั้งข้อสังเกตว่านักเรียน Pashtun ไม่สามารถเข้าใจสื่อการศึกษาในภาษาอูรดูได้อย่างเต็มที่ [57]

ศาสตราจารย์Tariq Rahmanกล่าวว่า: [58]

“รัฐบาลของปากีสถานต้องเผชิญกับข้อเรียกร้องที่ไม่เปิดเผยจากอัฟกานิสถานในอาณาเขตของตน ยังกีดกันขบวนการ Pashto และในที่สุดก็อนุญาตให้ใช้ในพื้นที่รอบนอกได้ก็ต่อเมื่อชนชั้นสูง Pakhtun ได้รับความร่วมมือจากชนชั้นสูงผู้ปกครอง...ดังนั้นแม้ว่า ยังมีความปรารถนาอย่างแข็งขันในหมู่นักเคลื่อนไหว Pakhtun บางคนที่จะใช้ Pashto ในอาณาเขตของอำนาจ มันเป็นสัญลักษณ์ของอัตลักษณ์ Pakhtun มากกว่าลัทธิชาตินิยม”

—  Tariq Rahman ภาษา Pashto และการสร้างเอกลักษณ์ในปากีสถาน

โรเบิร์ต นิโคลส์ กล่าวว่า: [59]

"ในท้ายที่สุด นโยบายภาษาประจำชาติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านการศึกษาใน NWFP ได้สร้างประเภทของลำดับชั้นของภาษาสามชั้น Pashto ล้าหลังอย่างมากหลังภาษาอูรดูและภาษาอังกฤษในด้านศักดิ์ศรีหรือการพัฒนาในเกือบทุกขอบเขตของอำนาจทางการเมืองหรือเศรษฐกิจ .."

—  นโยบายภาษาและความขัดแย้งทางภาษาในอัฟกานิสถานและเพื่อนบ้าน นโยบายและการปฏิบัติภาษา Pashto ในจังหวัดชายแดนทางตะวันตกเฉียงเหนือ

แม้ว่า Pashto จะใช้เป็นสื่อกลางในการเรียนการสอนในโรงเรียนสำหรับนักเรียน Pashtun จะส่งผลให้นักเรียนเข้าใจและเข้าใจได้ดีขึ้นเมื่อเทียบกับการใช้ Urdu แต่รัฐบาลของปากีสถานยังคงแนะนำ Pashto ในระดับประถมศึกษาในโรงเรียนของรัฐเท่านั้น [60] Taimur Khan ข้อสังเกต: "ภาษาอูรดูที่โดดเด่นบีบและปฏิเสธที่ว่างใด ๆ สำหรับภาษา Pashto ในความสามารถที่เป็นทางการและเป็นทางการ ในเขตติดต่อนี้ ภาษา Pashto มีอยู่ แต่อยู่ในความสามารถรองและไม่เป็นทางการ" [61]

ประวัติศาสตร์

นักภาษาศาสตร์บางคนแย้งว่า Pashto นั้นสืบเชื้อสายมาจากAvestanหรือสายพันธุ์ที่คล้ายคลึงกันมาก ในขณะที่คนอื่นๆ พยายามที่จะวางมันให้ใกล้กับBactrianมากขึ้น [62] [63]อย่างไรก็ตาม ไม่มีตำแหน่งใดตกลงกันในระดับสากล สิ่งที่นักวิชาการเห็นพ้องต้องกันคือความจริงที่ว่า Pashto เป็นภาษาอิหร่านตะวันออก ที่มีลักษณะร่วมกันกับภาษาอิหร่านตอนกลาง ตะวันออกเช่น Bactrian, KhwarezmianและSogdian [64] [65]

เปรียบเทียบกับภาษาอิหร่านตะวันออก อื่น ๆ และOld Avestan :

“ผมเจอคุณ”
Pashto زۀ ตา วีนัส

ซะ ตา วิญญัม

โอลด์ เวสตาน[66] [67] อะเซม อะฺตา แวนนามิ
ออสเซเตียน ӕз дӕ уынын

/ɐz dɐ เวินเอน/

อรมูรี[68] อัซ บู ตู ญัง

อัซ บู ตู ซูนิม

ยิดฆะ[69] โซ vto vīnəm əstə (tə)
มุนจิ[70] ซือ ฟตู วินเนม
ชุกนี[71] Uz tu winum
วาคี[71] Wuz tau winəm

สตราโบซึ่งอาศัยอยู่ระหว่าง 64 ปีก่อนคริสตกาลและ 24 ซีอี อธิบายว่าชนเผ่าที่อาศัยอยู่ในดินแดนทางตะวันตกของแม่น้ำสินธุเป็นส่วนหนึ่งของอาเรียนา นี่เป็นช่วงที่พื้นที่ที่ Pashtuns อาศัยอยู่ถูกปกครองโดยอาณาจักรGreco-Bactrian ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 3 เป็นต้นมา ส่วนใหญ่จะเรียกชื่อเหล่านี้ว่าAfghan ( Abgan ) [72] [73] [74] [8]

Abdul Hai Habibiเชื่อว่างาน Pashto สมัยใหม่ที่เก่าแก่ที่สุดมีอายุย้อนไปถึงAmir Kror SuriของยุคGhurid ตอนต้น ในศตวรรษที่ 8 และพวกเขาใช้งานเขียนที่พบในPata Khazana Pə́ṭa Xazāná ( پټه خزانه ) เป็นต้นฉบับ ภาษา Pashto [75]อ้างว่าเขียนโดย Mohammad Hotak ภายใต้การอุปถัมภ์ของจักรพรรดิ Pashtun Hussain HotakในKandahar ; มีกวีนิพนธ์ของกวี Pashto อย่างไรก็ตาม นักวิชาการเช่นDavid Neil MacKenzieและ Lucia Serena Loi ยังคงโต้แย้งความถูกต้องของความถูกต้อง [76] [77] Nile Greenแสดงความคิดเห็นในเรื่องนี้:[78]

"ในปี ค.ศ. 1944 ฮาบิบีอ้างว่าได้ค้นพบกวีนิพนธ์ต้นฉบับของศตวรรษที่สิบแปดที่มีชีวประวัติและโองการที่เก่ากว่ามากมายของกวีภาษาปัชโตที่ย้อนกลับไปถึงศตวรรษที่แปด เป็นการกล่าวอ้างที่ไม่ธรรมดา ซึ่งหมายความว่าประวัติศาสตร์ของวรรณคดีปัชโต ย้อนเวลากลับไปได้ไกลกว่าเปอร์เซีย ดังนั้น แทนที่การยึดครองเปอร์เซียเหนือยุคกลางของอัฟกานิสถานในยุคกลาง แม้ว่าในเวลาต่อมา จะถูกทำให้เสื่อมเสียชื่อเสียงอย่างน่าเชื่อถือผ่านการวิเคราะห์ทางภาษาศาสตร์อย่างเป็นทางการ การพิมพ์ข้อความของ Habibi ภายใต้ชื่อ Pata Khazana ('สมบัติที่ซ่อนอยู่') จะ (ใน อัฟกานิสถานอย่างน้อย) สร้างชื่อเสียงของเขาในฐานะผู้สนับสนุนความมั่งคั่งและความเก่าแก่ของวัฒนธรรม Pashto ของอัฟกานิสถาน"

—  ประวัติศาสตร์อัฟกันผ่านสายตาชาวอัฟกัน

ตั้งแต่ศตวรรษที่ 16 กวีนิพนธ์ Pashto ได้รับความนิยมอย่างมากในหมู่ชาว Pashtuns ผู้ที่เขียนในภาษา Pashto ได้แก่Bayazid Pir Roshan (ผู้ประดิษฐ์อักษร Pashto รายใหญ่ ), Khushal Khan Khattak , Rahman Baba , Nazo TokhiและAhmad Shah Durraniผู้ก่อตั้งรัฐอัฟกานิสถานสมัยใหม่หรือDurrani Empire ประเพณีวรรณกรรมปัชตุนเติบโตขึ้นในฉากหลังเพื่อทำให้อำนาจพัชตุนอ่อนแอลงตามกฎของโมกุล: Khushal Khan Khattakใช้กวีนิพนธ์ Pashto เพื่อชุมนุมเพื่อความสามัคคีของปัชตุนและPir Bayazidเป็นวิธีที่สมควรในการเผยแพร่ข้อความของเขาไปยังฝูง Pashtun [79]

ตัวอย่างเช่นKhushal Khattak คร่ำครวญใน: [80]

“ชาวอัฟกัน (พัชตุน) นั้นเหนือกว่าพวกโมกุลด้วยดาบ

เป็นเพียงแต่ชาวอัฟกันในสติปัญญา สุขุมเล็กน้อย ถ้าต่างเผ่าแต่สนับสนุนกัน

พระราชาจะต้องกราบลงต่อหน้าพวกเขา"

—  Khushal Khan Khattak, การคัดเลือกจากกวีนิพนธ์ของชาวอัฟกัน

ไวยากรณ์

Pashto เป็นภาษาหัวเรื่อง-วัตถุ-กริยา (SOV) ที่มีการแยกแยะ ergativity ในภาษา Pashto หมายความว่ากริยาเห็นด้วยกับประธานในประโยคสกรรมกริยาและอกรรมกริยาในประโยคที่ไม่ใช่อดีตและประโยคที่ไม่สมบูรณ์ แต่เมื่อการกระทำที่เสร็จสมบูรณ์ถูกรายงานในกาลที่ผ่านมาใด ๆ กริยาจะเห็นด้วยกับหัวเรื่องถ้าเป็น อกรรมกริยา แต่กับวัตถุถ้ามันเป็นสกรรมกริยา [15] กริยาจะผันไปตามกาลปัจจุบัน อดีตกาลสามัญ อดีตกาลปัจจุบัน กาลปัจจุบันที่สมบูรณ์ และกาลสมบูรณ์ในอดีต นอกจากนี้ยังมีการเปลี่ยนแปลงสำหรับอารมณ์เสริม

คำนามและคำคุณศัพท์ผันแปรสำหรับสองเพศ (เพศชายและเพศหญิง), [81]ตัวเลขสอง ตัว (เอกพจน์และพหูพจน์) และสี่กรณี (โดยตรง, เฉียง, ablative และ vocative) ผู้ครอบครองนำหน้าผู้ครอบครองในการสร้างสัมพันธการกและคำคุณศัพท์มาก่อนคำนาม ที่ พวกเขาแก้ไข

ต่างจากภาษาอินโด-อิหร่านอื่นๆ ส่วนใหญ่ ภาษาปัชโตใช้คำโฆษณาทั้งสามประเภท — คำบุพบทตำแหน่งการตั้งกระทู้ และการคาดคะเน

สัทวิทยา

สระ

ด้านหน้า ศูนย์กลาง กลับ
ปิด I ฉัน ยู
กลาง อี o
เปิด เอ ɑ

พยัญชนะ

ริมฝีปาก
ทันตกรรม- alveolar
Post-
alveolar
Retroflex Palatal Velar Uvular Glottal
จมูก ɳ ŋ
Plosive พี t d ʈ ɖ k ɡ q
พันธมิตร t͡s d͡z t͡ʃ d͡ʒ
พนัง ɽ
เสียดสี z ʃ ʒ ʂ ʐ ʝ x ɣ ชม
โดยประมาณ l เจ w
Trill r
  • หน่วยเสียงที่ยืมมาซึ่งไม่ใช่ภาษา Pashto จึงมีรหัสสี หน่วยเสียง/q/และ/f/มักจะถูกแทนที่ด้วย[k]และ[p]ตามลำดับ [82] [หมายเหตุ 3]
  • /ɽ/คือยอดpostalveolar [ ɽ ] [83] [84]ตำแหน่งที่แน่นอนของการออกเสียงของ/ɳ, ʈ, ɖ/ไม่ชัดเจน ค่าประมาณ/j/คือเพดานปากในขณะที่/ʂ/และ/ʐ/แปรผันจาก ซิบิเลนต์เรโทรเฟล็กซ์ [ ʂ , ʐ ]ไปจนถึงเสียงเสียดสีดอร์โซ-เพดานปากที่ไม่ทำให้เกิดสี เดียวกัน [ ç , ʝ ]ขึ้นอยู่กับภาษาถิ่น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เสียงเสียดแทรกเรโทรเฟล็กซ์ซึ่งเป็นตัวแทนของการออกเสียงดั้งเดิมของเสียงเหล่านี้ ได้รับการอนุรักษ์ไว้ในภาษาถิ่นตะวันตกเฉียงใต้ (โดยเฉพาะภาษาถิ่นอันมีเกียรติของกันดาฮาร์ ) ในขณะที่ออกเสียงเป็นเสียงเสียดสีเพดานปากในภาษาถิ่นทางตะวันตกเฉียงเหนือ ภาษาถิ่นอื่นๆ รวมเสียงเรโทรเฟล็กซ์เข้ากับเสียงอื่นๆ ที่มีอยู่: ภาษาถิ่นตะวันออกเฉียงใต้ผสานเข้ากับ เสียงเสียดสีหลัง ฟัน / ʃ , ʒ/ในขณะที่ภาษาถิ่นตะวันออกเฉียงเหนือผสานเข้ากับ หน่วยเสียง velarในรูปแบบอสมมาตร โดยออกเสียงว่า[x, ɡ] . นอกจากนี้ อ้างอิงจากส เฮนเดอร์สัน (1983), [85]เสียงเสียดสีเพดานปาก[ ʝ ]เกิดขึ้นจริงโดยทั่วไปในจังหวัด Wardakและรวมเข้ากับ/ɡ/ที่อื่นๆ ในภาษาถิ่นทางตะวันตกเฉียงเหนือ บางครั้งก็ออกเสียงว่า[ ʝ ]ในBati Kotตามการค้นพบของ DW Coyle [86]
  • velar /k, ɡ, x, ɣ/ตามด้วยสระปิดท้าย /u/หลอมรวมเข้ากับvelars ริมฝีปาก [kʷ, ɡʷ , xʷ, ɣʷ ]
  • การ หยุด แบบไม่มีเสียง [p, t, t͡ʃ, k]ล้วนแล้วแต่ ไม่ได้รับการตอบ สนองเช่น ภาษาโรมานซ์และภาษาออสโตรนีเซียน พวกเขามี allophones สำลักเล็กน้อยprevocalically ในพยางค์เน้นเสียง

คำศัพท์

ใน Pashto องค์ประกอบดั้งเดิมของพจนานุกรมส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับภาษาอิหร่านตะวันออก อื่น ๆ [65]ตามที่ระบุไว้โดย Josef Elfenbein "คำยืมได้รับการสืบหาในภาษา Pashto ย้อนหลังไปถึงศตวรรษที่สามก่อนคริสต์ศักราชและรวมถึงคำที่มาจากภาษากรีกและอาจเป็นภาษาเปอร์เซียโบราณ" [87]ตัวอย่างเช่นGeorg Morgenstierneบันทึกคำ Pashto مېچن mečә́nคือhand-millที่มาจากคำภาษากรีกโบราณμηχανή ( mēkhanḗ , ie a device ) [88]การยืมเงินหลังศตวรรษที่ 7 ส่วนใหญ่มาจากภาษาเปอร์เซียและฮินดี-อูรดูด้วยคำภาษาอาหรับที่ยืมผ่านเปอร์เซีย[89]แต่บางครั้งโดยตรง [90] [91]คำพูดสมัยใหม่ยืมคำจากภาษาอังกฤษฝรั่งเศสและเยอรมัน [92]

อย่างไรก็ตาม มีคำจำนวนมากอย่างน่าทึ่งในภาษา Pashto [93] [94]

นี่คือรายการที่เป็นแบบอย่างของ Pure Pashto และการกู้ยืม: [95] [96] [97] [98] [99]

Pashto สินเชื่อเปอร์เซีย สินเชื่อภาษาอาหรับ ความหมาย
چوپړ โช
ปาṛ
khdmatt
คิดมาต
خدمة
คิดมาห์
บริการ
هڅه
ฮัตสา
คชช คู
เชส
ความพยายาม/พยายาม
มะละกอ ,มะละกอ
_
ดุสิต ดอส
เพื่อน

naṛә́i

จาฮัน

จาฮัน

ดานิอาช

ดุนยาห

โลก
ทิวด/ตาวดาห์

tod/táwda

อาร์ม

garm

ร้อน
ทวีป

อัทยาท

ضرورة

arurah

ความต้องการ
ฮิลาฮิ

ฮิลา

แอมมี่

อูมิด

หวัง
ด ... په اړه

เเด...เพอะṛá

บาราห์

บารัค

เกี่ยวกับ
บูลล่า

โบลลา

قصيدة

กาซิดาห์

บทกวี

เนื่องจากการบุกรุกของเปอร์เซียและPersianized-Arabicในคำพูดสมัยใหม่ความพิถีพิถันทางภาษาของ Pashto จึงได้รับการสนับสนุนเพื่อป้องกันไม่ให้คำศัพท์ของตัวเองตาย [94] [ แหล่งเผยแพร่ด้วยตนเอง ] [100] [101]

คำศัพท์คลาสสิก

มีคำศัพท์เก่ามากมายที่ถูกแทนที่ด้วยการยืม เช่นپلاز plâz 'throne' กับتخت takhtมาจากภาษาเปอร์เซีย [102] [103]หรือคำว่าيګانګي yagānagíหมายถึง 'เอกลักษณ์' ที่Pir Roshan Bayazidใช้ [104]คำศัพท์คลาสสิกดังกล่าวกำลังได้รับการแนะนำให้รู้จักกับ Pashto สมัยใหม่ [105]คำบางคำยังอยู่รอดในภาษาถิ่นเช่นناوې پلاز 'ห้องเจ้าสาว' [16]

ตัวอย่างจาก Khayr-al-Bayan: [104]

... بې يګانګئ بې قرارئ وي او په بدخوئ کښې وي په ګناهان
การ ทับศัพท์: ... be-yaganagə́i , be-kararə́i wi aw pə badxwə́i kx̌e wi pə gunāhā́n
การ แปล: "... ปราศจากภาวะเอกฐาน / เอกลักษณ์ปราศจากความสงบและทัศนคติที่ไม่ดีเป็นบาป"

ระบบการเขียน

Pashto ใช้ตัวอักษร Pashtoซึ่งเป็นรูปแบบดัดแปลงของตัวอักษร Perso-Arabicหรือสคริปต์ภาษาอาหรับ [107]ในศตวรรษที่ 16 Bayazid Pir Roshanได้แนะนำตัวอักษรใหม่ 13 ตัวให้กับตัวอักษร Pashto ตัวอักษรได้รับการแก้ไขเพิ่มเติมในช่วงหลายปีที่ผ่านมา

ตัวอักษร Pashto ประกอบด้วย 45 ถึง 46 ตัวอักษร[108]และเครื่องหมายกำกับเสียง 4 ตัว ยังใช้ภาษาละติน Pashto [109] [110] [111]ในการทับศัพท์ภาษาละติน ความเครียดจะแสดงด้วยเครื่องหมายต่อไปนี้เหนือสระ: ә́ , á , ā́ , ú , ó , íและé ตารางต่อไปนี้ (อ่านจากซ้ายไปขวา) ให้รูปแบบการแยกตัวอักษร พร้อมด้วยภาษาละตินที่เทียบเท่าและค่า IPA ทั่วไป:

ا
ā
/ɑ, a/


/b/
پ
p
/p/
ท ท
/ t
/
ټ

/ʈ/
ث
(s)
/s/

จ ǧ /
d͡ʒ/
ځ
ก. dz
/d͡z/
چ
č
/t͡ʃ/
څ
c, ts
/t͡s/
ฮะ
(ซ)
/ซ/

x
/x/

d
/d/
ډ

/ɖ/

(z)
/z/

r
/r/
ړ

/ɺ,ɻ, ɽ/

z
/z/
ž
ž
/ʒ/
ږ
ǵ (หรือẓ̌)
/ʐ, ʝ, ɡ, ʒ/
เอส
s
/s/

ช š /
ʃ/
ښ
x̌ (หรือṣ̌)
/ʂ, ç, x, ʃ/

(s)
/s/

(z)
/z/
ط
(ท)
/t/
ظ
(z)
/z/
อะ ( ā
)
/ɑ/
غ ก
/ ɣ
/

f
/f/
q
q
/q/
ค ก
/ k
/
ګ
ģ
/ɡ/

ล ล / l
/
เอ็
ม ม.
/ ม. /

n
/n/
ڼ

/ɳ/
ں
̃ , ń
/◌̃/
و
w, คุณ, o
/w, คุณ, o/
ฮะ
, a
/h, a/
ۀ
ə
/ə/
y
, ผม
/j, ผม/
ې
e
/e/
อาย
, y
/ai, เจ/
ۍ
เอไอ
/เอไอ/

อะ อิ, y / əi
, เจ/

ภาษาถิ่น

ภาษา Pashto แบ่งออกเป็นสองประเภท ได้แก่ กลุ่ม Paṣ̌tō ทางใต้ "อ่อน" และกลุ่มทางเหนือที่ "แข็ง" ของPax̌tō (Pakhtu) [112]แต่ละกลุ่มยังถูกแบ่งออกเป็นหลาย ๆ ภาษา ภาษาถิ่นทางใต้ของTareenoเป็นภาษาถิ่น Pashto ที่โดดเด่นที่สุด

1. พันธุ์ภาคใต้

  • ภาษา Abdailiหรือ Kandahar (หรือ ภาษาถิ่น ทางตะวันตกเฉียงใต้ )
  • ภาษา Kakar (หรือ ภาษาถิ่น ตะวันออกเฉียงใต้ )
  • ภาษาชีรานี
  • ภาษาถิ่นมันโดเคล
  • ภาษาถิ่นMarwat-Bettani
  • กลุ่ม Karlani ใต้
  • ภาษาคัตตัก
  • ภาษาถิ่น Wazirwola
  • บานิซี (บานู)ภาษาถิ่น

2. พันธุ์เหนือ

  • ภาษาถิ่น กลาง Ghilji (หรือ ภาษาถิ่น ทางตะวันตกเฉียงเหนือ )
  • Yusapzai และ Momand ภาษา (หรือ ภาษาถิ่น ตะวันออกเฉียงเหนือ )
  • กลุ่ม Karlani เหนือ
  • ภาษาถิ่นWardak
  • ภาษาถิ่นTaniwola
  • ภาษาถิ่นของชนเผ่ามังกัล
  • ภาษาถิ่นKhosti
  • ภาษาซาดราน
  • ภาษาถิ่นBangash-Orakzai-Turi-Zazi
  • ภาษาอัฟริดี
  • ภาษาโคกยานี

3. ภาษาถิ่นทารีโน

วรรณกรรม Pashto

วรรณคดี Pashto เป็นความหลากหลายของ Pashto ที่ประดิษฐ์ขึ้นซึ่งบางครั้งใช้เป็นทะเบียนวรรณกรรมของ Pashto กล่าวกันว่าใช้ภาษาถิ่นทางตะวันตกเฉียงเหนือซึ่งพูดในภูมิภาคGhilji ตอนกลาง คำศัพท์วรรณกรรม Pashto ก็มาจากภาษาถิ่นอื่นเช่นกัน [113]

คำติชม

ไม่มี Pashto ที่แท้จริงที่สามารถระบุได้ว่าเป็น "มาตรฐาน" Pashto ตามที่ Colye กล่าว: [114]

"จริง ๆ แล้ว Pashto มาตรฐานนั้นค่อนข้างซับซ้อนโดยมีหลายแบบหรือหลายรูปแบบ เจ้าของภาษาหรือนักวิจัยมักอ้างถึง Standard Pashto โดยไม่ระบุว่าพวกเขาหมายถึง Standard Pashto ใด ... บางครั้งผู้คนอ้างถึง Standard Pashto เมื่อพวกเขาหมายถึง Pashto มาตรฐานที่เคารพนับถือมากที่สุด ในหมู่ผู้พูดภาษาปัชตันส่วนใหญ่”

—  วาง Wardak ท่ามกลาง Pashto Variities, หน้า 4

ตามที่ David MacKenzie ตั้งข้อสังเกตไว้ ไม่จำเป็นต้องพัฒนา "มาตรฐาน" Pashto: [115]

"ความแตกต่างทางสัณฐานวิทยาระหว่างภาษาถิ่นตะวันออกเฉียงเหนือและตะวันตกเฉียงใต้สุดขั้วนั้นค่อนข้างน้อยและไม่สำคัญ เกณฑ์ของความแตกต่างทางภาษาในภาษาพัชโตนั้นมีความคล้ายคลึงกันเป็นหลัก ด้วยการใช้ตัวอักษรที่ปกปิดความแตกต่างทางเสียงเหล่านี้ภาษาจึงมี เป็นพาหนะทางวรรณกรรมที่เข้าใจกันอย่างกว้างขวางเป็นเวลาอย่างน้อย 4 ศตวรรษ ภาษาวรรณกรรมนี้ได้รับการอ้างถึงในตะวันตกมานานแล้วว่าเป็น 'ธรรมดา' หรือ 'มาตรฐาน' Pashto โดยปราศจากความพยายามใดๆ ที่จะนิยามมันอย่างแท้จริง"

—  A Standard Pashto, หน้า 231

มาตรฐานยังมาพร้อมกับค่าใช้จ่ายในการมองเห็นภาษา Pashto จำนวนมาก

วรรณกรรม

ผู้พูดภาษาปัชโตมีประเพณีวรรณกรรมปากเปล่า มาช้านาน แล้ว รวมทั้งสุภาษิตเรื่องราว และบทกวี วรรณกรรมภาษาปัชโตที่เขียนขึ้นเห็นการพัฒนาที่เพิ่มขึ้นในศตวรรษที่ 17 ส่วนใหญ่เป็นเพราะกวีเช่นKhushal Khan Khattak (1613-1689) ผู้ซึ่งพร้อมกับเราะห์มานบาบา (1650-1715) ได้รับการยกย่องอย่างกว้างขวางว่าเป็นหนึ่งในกวี Pashto ที่ยิ่งใหญ่ที่สุด ตั้งแต่สมัยของAhmad Shah Durrani (1722-1772) Pashto เป็นภาษาของศาล ข้อความการสอนภาษา Pashto ฉบับแรกเขียนขึ้นในช่วงสมัยของ Ahmad Shah Durrani โดย Pir Mohammad Kakar ด้วยชื่อMaʿrifat al-Afghānī ("The Knowledge of Afghani [Pashto]") หลังจากนั้นหนังสือไวยากรณ์เล่มแรกของกริยา Pashtoถูกเขียนขึ้นในปี ค.ศ. 1805 ภายใต้ชื่อRiyāż al-Maḥabbah ("การฝึกความรัก") ผ่านการอุปถัมภ์ของมหาบัตข่าน บุตรชายของHafiz Rahmat Khanหัวหน้าBarech Nawabullah Yar Khan ลูกชายอีกคนของ Hafiz Rahmat Khan ในปี 1808 ได้เขียนหนังสือภาษาปัชโตชื่อʿAjāyib al-Lughāt ("Wonders of Languages")

ตัวอย่างบทกวี

ข้อความที่ตัดตอนมาจากคาลัมของราห์มันบาบา :

زۀ رحمان پۀ خپله ګرم يم چې مين يم
چې دا نور ټوپن مې بولي ګرم په څۀ

การออกเสียง : [zə raˈmɑn pə ˈxpəl.a gram jəm t͡ʃe maˈjan jəm t͡ʃe
dɑ nor ʈoˈpən me boˈli gram pə t͡sə]

การ ทับศัพท์: Zə Rahmā́n pə xpə́la กรัม yəm če mayán yəm Če
dā หรือ ṭopə́n me bolí กรัม pə tsə

การ แปล: "ฉันเราะห์มาน ตัวฉันเองมีความผิดที่ฉันเป็นคู่รัก
จักรวาลอื่นนี้เรียกฉันว่ามีความผิดอย่างไร"

สุภาษิต

ดู: วรรณกรรมและกวีนิพนธ์ Pashto §สุภาษิต

Pashto ยังมีมรดกสุภาษิตมากมาย (Pashto matalúna , sg. matál ) [116] [117]ตัวอย่างของสุภาษิต:

اوبه په ډانګ نه بېلېږي

การ ทับศัพท์: O bә́ pə ḍāng nə beléẓ̌i

การ แปล: "เราไม่สามารถแบ่งน้ำโดย [ตีมันด้วย] เสา"

วลี

ประโยคทักทาย

การทักทาย Pashto การทับศัพท์ ความหมายที่แท้จริง
สวัสดี ستړی مه شې
ستړې مه ชې
อยู่ mә́ še

stә́ṛe mә́ še

ขอให้ไม่เหนื่อย
ستړي مه شئ stә́ṛi mә́ šəi ขอให้คุณไม่เหนื่อย [พูดกับคน]
په خير راغلې เพ xair rā́ğle ด้วยความดี (คุณ) มา
ขอขอบคุณ มานนาห์ แมนนา การยอมรับ [จากกริยาمنل ]
ลาก่อน บัญชีผู้ใช้นี้เป็นส่วนตัว เพ mә́kha เด x̌á ข้างหน้าของคุณให้ดี
خدای پامان xwdā́i pāmā́n . xwdā́i ปามาน จาก: خدای په امان [ด้วย/ความปลอดภัยของพระเจ้า]

สี

รายการสี:

سور/ سره sur/sra [สีแดง]

šin / šna [สีเขียว]

کینخي kinaxí [สีม่วง]

تور/ توره tor/tóra [สีดำ]

šin / šna [สีน้ำเงิน]

سپین สปิน/สปินา [สีขาว]

นัสวารี นั สวารี [สีน้ำตาล]

ژېړ/ ژېړه žeṛ/žéṛa [สีเหลือง]

چوڼيا chuṇyā́ [สีม่วง]

خړ / خړه xәṛ/xə́ṛa [สีเทา]


รายการสีที่ยืมมาจากภาษาเพื่อนบ้าน:

ช่วงเวลาของวัน

บางส่วนของวันใน Pashto
เวลา Pashto การทับศัพท์ IPA
เช้า هيځ กา ฮี ź /ɡa.ˈhid͡z/
กลางวัน ศรุต คาร์มาซ /ɣarˈma/
ยามบ่าย มิสซิส maspasx̌ín กันดาฮาร์: /mɑs.pa.ˈʂin/

ยุสัปไซ: /mɑs.pa.ˈxin/

บันนุจิ: /məʃ.po.ˈʃin/

มาร์วัต: /mɑʃ.ˈpin/

บ่ายแก่ๆ มั
ซเดร์
มาซดิการ์

มาซิการ์

/mɑz.di.ˈɡar/

/mɑ.zi.ˈɡar/

ตอนเย็น มะขาม มักซ์ฮาม กันดาฮารี: /mɑ.ˈʂɑm/

วาร์ดัค: /mɑ.ˈçɑm/

ยุสัปไซ: /mɑ.ˈxɑm/

วาซิร์โวลา: /lmɑ.ˈʃɔm/

มาร์วัต: /mɑ.ˈʃɑm/

ยามเย็น มาสคอตเตน มัสซูทัน /mɑs.xwə.ˈtan/

/mɑs.xʊ.ˈtan/

เดือน

Pashtuns ใช้ปฏิทิน Vikrami : [118]

# เดือนวิกรม[119] Pashto Pashto

[ภาษาถิ่นของKarlāṇí]

เกรกอเรียน

เดือน

1 ชัยตรา тр

เชตr

тр

เชตr

มีนาคมเมษายน
2 ไวสาขข ซอส

สาก

وسيوك

wasyók

เมษายน–พฤษภาคม
3 เจษฏา

เจṭ

ژېټ

เชṭ

พฤษภาคมมิถุนายน
4 อาชฎา ฮะ

ห่าว

อาวุ

awóṛ

มิถุนายนกรกฎาคม
5 ศรวานา ซอส

ซอว์

วาซ่า

เป็น

กรกฎาคมสิงหาคม
6 ภาดรัค แบดรู

บาดรู

บาดารี

แบดริ

สิงหาคม–กันยายน
7 อัชวินา ซอซอ

อาซุ

อาซิส

อัสซี่

กันยายนตุลาคม
8 Kartika กะทิ / ก้อง

kātә́i / kāták

แคนดี้

kā́tye

ตุลาคม–พฤศจิกายน
9 มาร์กาซีร์สาญ

( อัครยาน )

มังคุด

มังคุด

มังคุด

mā́ngər

พฤศจิกายน–ธันวาคม
10 เปาชา چيله

ชิลาช

پو

โป

ธันวาคม–มกราคม
11 มากาญ พะโล้

บลา ชิลาช

คอนเนส

kunzә́la

มกราคมกุมภาพันธ์
12 พัลกุน اګڼ

ปากาญ

อาหรับ

arbә́ša

กุมภาพันธ์–มีนาคม

หมายเหตุ

  1. การออกเสียงแบบอเมริกันรายการเดียวที่ระบุโดยพจนานุกรม Oxford Onlineคือ / ˈ p æ ʃ t / . [6]
  2. ^ บางครั้งสะกดว่า "พุชตู" หรือ "ปุชโต", [4] [5]แล้วออกเสียงเหมือนกัน [7]หรือต่างกัน [4] [5]การสะกดคำว่า "Pakhto" นั้นหายากมากจนไม่ได้ถูกกล่าวถึงในพจนานุกรมภาษาอังกฤษที่สำคัญใดๆ หรือไม่รู้จักโดยพจนานุกรมภาษาอังกฤษ–Pashto ที่สำคัญๆ เช่น [thepashto.com] และมีการระบุไว้โดย Ethnologueเท่านั้น ชื่ออื่นสำหรับ Northern Pashto ไม่ใช่ Southern หรือ Central Pashto
  3. ^ ตัวอย่างเช่น คำภาษาอาหรับ فرق จะออกเสียงว่า /par(ə)k/

อ้างอิง

  1. รัฐธรรมนูญแห่งอัฟกานิสถานบทที่ 1 รัฐ มาตรา 16 (ภาษา) และมาตรา 20 (เพลงสรรเสริญ)
  2. ^ สารานุกรมกระชับภาษาของโลก . เอลส์เวียร์. 6 เมษายน 2010. pp. 845–. ISBN 978-0-08-087775-4.
  3. ^ "Pashto (น้อยกว่าปกติ Pushtu)" . พจนานุกรม Merriam -Webster เมอร์เรียม-เว็บสเตอร์ อินคอร์ปอเรทเต็สืบค้นเมื่อ18 กรกฎาคม 2559 .
  4. ^ a b c "Pashto (เช่น Pushtu)" . พจนานุกรมมรดกอเมริกัน บริษัทสำนัก พิมพ์ Houghton Mifflin Harcourt สืบค้นเมื่อ18 กรกฎาคม 2559 .
  5. ^ a b c "Pashto (เช่น Pushtu)" . พจนานุกรมออนไลน์ของอ็อกซ์ฟอร์ด ภาษาอังกฤษแบบอังกฤษ สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยอ็อกซ์ฟอร์ด.
  6. ^ "Pashto (เช่น Pushto หรือ Pushtu)" . พจนานุกรมออนไลน์ของอ็อกซ์ฟอร์ด ภาษาอังกฤษแบบสหรัฐอเมริกา สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยอ็อกซ์ฟอร์ด.
  7. ^ "Pashto (เช่น Pushtu)" . คอลลินส์พจนานุกรมภาษาอังกฤษ สำนัก พิมพ์ HarperCollins สืบค้นเมื่อ18 กรกฎาคม 2559 .
  8. อรรถเป็น จอห์น เลย์เดน, Esq. นพ. William Erskine, Esq. , สหพันธ์ (1921). "งานประจำปี 910 (1525)" . บันทึกความทรงจำของบาบูร์ สถาบันมนุษยศาสตร์แพคการ์ด หน้า 5. เก็บถาวรจากต้นฉบับเมื่อ 14 พฤศจิกายน 2555 . สืบค้นเมื่อ10 มกราคม 2555 . ทางใต้เป็นอัฟกานิสถาน มีภาษาพูดในคาบูลสิบหรือสิบเอ็ดภาษา: อาหรับ เปอร์เซีย ตูร์กี โมกูลีอัฟกานี ปาชาอิ ปาราจี เกเบรี เบเรกิ ดารี และลัมกานี
  9. ^ "มาตราที่สิบหกของรัฐธรรมนูญปี 2547 ของอัฟกานิสถาน" . 2547 . สืบค้นเมื่อ13 มิถุนายน 2555 . จากบรรดาภาษาของ Pashto, Dari, Uzbeki, Turkmani, Baluchi, Pashai, Nuristani, Pamiri (alsana) อาหรับและภาษาอื่น ๆ ที่พูดในประเทศPashto และ Dari เป็นภาษาราชการของรัฐ
  10. ^ แบนติ้ง, เอรินน์ (2003). อัฟกานิสถาน: แผ่นดิน . สำนักพิมพ์แคร็บทรี. หน้า 4. ISBN 0-7787-9335-4. สืบค้นเมื่อ22 สิงหาคม 2010 .
  11. ประชากรตามภาษาแม่ , สำมะโนประชากร –สำนักงานสถิติ ปากีสถาน ,รัฐบาลปากีสถาน
  12. ^ ปัชโต (2005). คีธ บราวน์ (เอ็ด) สารานุกรมภาษาและภาษาศาสตร์ (2 ed.). เอลส์เวียร์. ISBN 0-08-044299-4.(40 ล้าน)
  13. เพนซิล, เฮอร์เบิร์ต; อิสมาอิล สโลน (2009). ไวยากรณ์ภาษาปัชโต การศึกษาเชิงพรรณนาเกี่ยวกับภาษาถิ่นกันดาฮาร์อัฟกานิสถาน อิชิ เพรส อินเตอร์เนชั่นแนล หน้า 210. ISBN 978-0-923891-72-5. ประมาณการจำนวนผู้พูดภาษา Pashto มีตั้งแต่ 40 ล้านถึง 60 ล้าน...
  14. ฮาคาลา, วอลเตอร์ (9 ธันวาคม 2554). นโยบายภาษาและความขัดแย้งทางภาษาในอัฟกานิสถานและเพื่อนบ้าน: การเมืองที่เปลี่ยนไปของการเลือกภาษา ยอดเยี่ยม หน้า 55. ISBN 978-90-04-21765-2. ดังที่ทราบกันดี ชาวพัชตุนภาคภูมิใจกับภาษาของตนอย่างมากในฐานะตัวระบุเอกลักษณ์ทางชาติพันธุ์และประวัติศาสตร์ที่แตกต่างกัน แม้ว่าจะเป็นที่ชัดเจนว่าไม่ใช่ทุกคนที่ระบุว่าตนเองเป็นชนกลุ่มน้อย Pashtun ใช้ Pashto เป็นภาษาหลัก ภาษาดูเหมือนจะเป็นหนึ่งในเครื่องหมายหลักของอัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์ในอัฟกานิสถานร่วมสมัย
  15. ^ a b "ภาษา Pashto" . สารานุกรมบริแทนนิกา. สืบค้นเมื่อ7 ธันวาคม 2010 .
  16. ^ "ภาษา: อัฟกานิสถาน" . สำนักข่าวกรองกลาง . สมุดข้อมูลโลก. สืบค้นเมื่อ27 ตุลาคม 2020 .(48% L1 + L2)
  17. ^ บราวน์ คีธ; ซาร่าห์ โอกิลวี (2009). สารานุกรม​ที่​กระชับ​ของ​ภาษา​ต่าง ๆ ทั่ว​โลก . เอลเซวี่. หน้า 845. ISBN 978-0-08-087774-7. สืบค้นเมื่อ7 เมษายน 2555 . Pashto ซึ่งส่วนใหญ่พูดทางตอนใต้ของเทือกเขาฮินดูกูชมีรายงานว่าเป็นภาษาแม่ของ 60% ของประชากรอัฟกัน
  18. ^ "ปัชโต" . สถาบันนานาชาติ UCLA: ศูนย์ภาษาโลก มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ลอสแองเจลิเก็บถาวรจากต้นฉบับเมื่อ 3 มกราคม 2552 . สืบค้นเมื่อ10 ธันวาคม 2010 .(50%)
  19. ^ คีเฟอร์, ช. ม. (1982). "อัฟกานิสถาน v. ภาษา" . สารานุกรมอิรานิกา. สืบค้นเมื่อ11 ตุลาคม 2020 . "ปัฏโต (1) เป็นภาษาพื้นเมืองของชาวอัฟกัน 50 ถึง 55 เปอร์เซ็นต์"
  20. ^ "รัฐบาลปากีสถาน: ประชากรโดยภาษาแม่" (PDF ) statpak.gov.pk _ สำนักสถิติปากีสถาน . เก็บถาวรจากต้นฉบับ(PDF)เมื่อ 17 กุมภาพันธ์ 2549 . สืบค้นเมื่อ18 กรกฎาคม 2559 .
  21. ^ http://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/tables/POPULATION%20BY%20MOTHER%20TONGUE.pdf
  22. ชาร์มีน โอไบด์-ชีนอย (17 กรกฎาคม 2552). "ศัตรูที่มองไม่เห็นของการาจี " พีบีเอส. สืบค้นเมื่อ24 สิงหาคม 2010 .
  23. ^ "ในเมืองความขัดแย้งทางชาติพันธุ์ เชื้อไฟมากขึ้น" . แห่งชาติ. 24 สิงหาคม 2552 เก็บถาวรจากต้นฉบับเมื่อ 16 มกราคม 2553 . สืบค้นเมื่อ24 สิงหาคม 2010 .
  24. ^ "คอลัมน์ | ชาวปากตูนในการาจี" . เวลา . 28 สิงหาคม 2553 . สืบค้นเมื่อ8 กันยายน 2011 .
  25. ^ [1] เก็บเมื่อ 9 ธันวาคม 2555 ที่ archive.today , thefridaytimes
  26. ลีเวน, อนาทอล (4 พฤษภาคม ค.ศ. 2021). "โศกนาฏกรรมอัฟกานิสถาน: ชาวพัชตุน กลุ่มตอลิบาน และรัฐ" . การ อยู่รอด 63 (3): 7–36. ดอย : 10.1080/00396338.2021.1930403 . ISSN 0039-6338 . S2CID 235219004 .  
  27. ^ "Pashto ภาคใต้" . เอส ไอแอล อินเตอร์เนชั่นแนล ชาติพันธุ์วิทยา: ภาษาของโลก ฉบับที่ 14 2543. เก็บถาวรจากต้นฉบับเมื่อ 26 มิถุนายน 2551 . สืบค้นเมื่อ18 กันยายน 2010 .
  28. ^ "ภาษาอิหร่าน" . เอส ไอแอล อินเตอร์เนชั่นแนล ชาติพันธุ์วิทยา: ภาษาของโลก. เก็บถาวรจากต้นฉบับเมื่อ 4 กุมภาพันธ์ 2555 . สืบค้นเมื่อ27 กันยายน 2010 .
  29. ไฮดาร์, สุหสินี (3 กุมภาพันธ์ 2561). “ชาวฮินดู พุชตุน ที่สัก 'ผิวสีฟ้า' มองย้อนกลับไปที่รากเหง้าของพวกเขา” . ชาวฮินดู .
  30. ^ "ชาวอัฟกัน 'คาบูลิวาลา' แห่งโกลกาตา" . ข่าวบีบีซี 23 พฤษภาคม 2558.
  31. "Hindu Pashtuns: How One Granddaughted Uncovered India's Forgotten Links to Afghanistan" . 8 สิงหาคม 2561.
  32. ^ "ภาษาของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์" . เอส ไอแอล อินเตอร์เนชั่นแนล ชาติพันธุ์วิทยา: ภาษาของโลก. สืบค้นเมื่อ27 กันยายน 2010 .
  33. โมดาร์เรซี, ยะห์ยา: "อิหร่าน อัฟกานิสถานและทาจิกิสถาน ค.ศ. 1911–1916" ใน:ภาษาศาสตร์สังคม , Vol. 3 ส่วน. 3. Ulrich Ammon, Norbert Dittmar, Klaus J. Mattheier, Peter Trudgill (สหพันธ์). เบอร์ลิน, De Gryuter: 2006. p. 2458 ISBN 3-11-018418-4 [2] 
  34. ^ a b c Tariq Rahman. "การสร้างภาษา Pashto และเอกลักษณ์ในปากีสถาน" Contemporary South Asia , กรกฎาคม 1995, Vol 4, Issue 2, p151-20.
  35. ลอเรนซ์, มันเฟรด. "Die Herausbildung วรรณกรรมของชาวอิหร่านสมัยใหม่" ใน: Zeitschrift für Phonetik, Sprachwissenschaft und Kommunikationsforschung , Vol. 36. Akademie der Wissenschaften der DDR. Akademie Verlag, เบอร์ลิน: 1983. หน้า 184ff.
  36. แหล่งข้อมูลอื่นๆ บันทึกปี 1933 เช่น Johannes Christian Meyer-Ingwersen Untersuchungen zum Satzbau des Paschto. อันเตอร์ซูชุงเกน พ.ศ. 2509 วิทยานิพนธ์ ฮัมบูร์ก 2509.
  37. อรรถ ฮุสเซน, ริซวาน. ปากีสถานกับการเกิดขึ้นของกลุ่มติดอาวุธ อิสลามในอัฟกานิสถาน เบอร์ลิงตัน, แอชเกต: 2005. p. 63.
  38. ^ กรีน แม่น้ำไนล์; อาบับซาดาห์, นูชิน (2013). อัฟกานิสถานในหมึก: วรรณกรรมระหว่างพลัดถิ่นและประเทศชาติ . เฮิร์สต์ หน้า 17. ISBN 978-1-84904-204-8.
  39. ^ กรีน แม่น้ำไนล์; อาบับซาดาห์, นูชิน (2013). อัฟกานิสถานในหมึก: วรรณกรรมระหว่างพลัดถิ่นและประเทศชาติ . เฮิร์สต์ ISBN 978-1-84904-204-8.
  40. อิซวาน โฟดอร์, โคลด ฮาเกจ. การปฏิรูปภาษา . Buske, 1983. หน้า 105ff.
  41. Campbell, George L.: Concise Compendium of the world's languages . ลอนดอน: เลดจ์ 1999
  42. ดูปรี หลุยส์ : "ภาษาและการเมืองในอัฟกานิสถาน" ใน:การมีส่วนร่วมในเอเชียศึกษา . ฉบับที่ 11/1978. หน้า 131–141. EJ Brill, Leiden 1978. พี. 131.
  43. สปูนเนอร์ ไบรอัน: "เรากำลังสอนภาษาเปอร์เซียอยู่หรือเปล่า" ใน:ภาษาเปอร์เซียศึกษาในอเมริกาเหนือ: การศึกษาเพื่อเป็นเกียรติแก่ Mohammad Ali Jazayery เมห์ดี มาราชิ (บรรณาธิการ). Bethesda, อิหร่านbooks: 1994. p. พ.ศ. 2526
  44. ^ กรีน แม่น้ำไนล์; อาบับซาดาห์, นูชิน (2013). อัฟกานิสถานในหมึก: วรรณกรรมระหว่างพลัดถิ่นและประเทศชาติ . เฮิร์สต์ หน้า 109. ISBN 978-1-84904-204-8.
  45. ^ บราวน์ ไมเคิล เอ็ดเวิร์ด; Ganguly, สุมิต (2003). Fighting Words: นโยบายภาษาและความสัมพันธ์ทางชาติพันธุ์ในเอเชีย . สำนักพิมพ์เอ็มไอที น.  71 . ISBN 978-0262523332.
  46. ^ "กรมปัสโต" . เว็บ . uob.edu.pk สืบค้นเมื่อ7 กันยายนพ.ศ. 2564 .
  47. ^ "รัฐบาลปากีสถาน: ประชากรโดยภาษาแม่" (PDF ) statpak.gov.pk _ สำนักสถิติปากีสถาน . เก็บถาวรจากต้นฉบับ(PDF)เมื่อ 17 กุมภาพันธ์ 2549 . สืบค้นเมื่อ18 กรกฎาคม 2559 .
  48. ↑ Septfonds , D. 2006. Pashto. ใน: สารานุกรมกระชับของภาษาของโลก. 845 – 848 Keith Brown / Sarah Ogilvie (สหพันธ์). เอลส์เวียร์, อ็อกซ์ฟอร์ด: 2009.
  49. Rahman, Tariq (2004), Craig Baxter (ed.), Education in Pakistan a Survey , Pakistan on the Brink: Politics, Economics and Society, หนังสือเล็กซิงตัน, พี. 172, ISBN 978-0195978056
  50. ^ Rahim, Bushra (28 กันยายน 2014). "จะเปลี่ยนสื่อการสอนปรับปรุงการศึกษาใน KP หรือไม่" . รุ่งอรุณ. คอม สืบค้นเมื่อ18 กรกฎาคม 2559 .
  51. แดเนียล ฮอลเบิร์ก (1992). การสำรวจทางภาษาศาสตร์ของปากีสถานตอนเหนือ (PDF ) ฉบับที่ 4. มหาวิทยาลัย Quaid-i-Azam และสถาบันภาษาศาสตร์ภาคฤดูร้อน หน้า 36 ถึง 37 ISBN  969-8023-14-3. เก็บถาวรจากต้นฉบับ (PDF)เมื่อ 12 กรกฎาคม 2561 . สืบค้นเมื่อ6 ตุลาคม 2557 .
  52. ^ "د کرښې پرغاړه (په پاکستان کې د مورنیو ژبو حیثیت)" . mashaalradio.org ครับ สืบค้นเมื่อ18 กรกฎาคม 2559 .
  53. ไฮเวล โคลแมน (2010). การสอนและการเรียนรู้ในปากีสถาน: บทบาทของภาษาในการศึกษา (รายงาน) บริติช เคานซิล ประเทศปากีสถาน เก็บจากต้นฉบับเมื่อ 4 พฤศจิกายน 2553 . สืบค้นเมื่อ24 กันยายน 2555 .
  54. ^ โมห์มันด์, มูรีบ (27 เมษายน 2014). "การล่มสลายของ Pashto" . ดิ เอกซ์เพรส ทริบูน . ...เนื่องจากการอุปถัมภ์ของรัฐ ภาษาอูรดูจึงเป็นภาษาที่พูดกันอย่างแพร่หลายที่สุดในปากีสถาน แต่ความเหนือกว่าของภาษาหนึ่งเหนือภาษาอื่นๆ ทั้งหมดกินในขอบเขตของอิทธิพลของภาษาอื่นที่เล็กกว่า ซึ่งทำให้เชื้อชาติและความเกลียดชังต่อผู้นำที่เป็นศูนย์กลางแตกต่างกันออกไป...หากเราพิจารณานโยบายของรัฐเกี่ยวกับการส่งเสริม Pashto และ ผลประโยชน์ของชนชั้นสูงทางการเมือง Pakhtun เป็นที่ชัดเจนว่าอนาคตของภาษา Pashto นั้นมืดมน และเมื่ออนาคตของภาษามืด อนาคตของผู้คนก็มืดมน
  55. ^ คาร์เตอร์, ลินน์. "ข้อมูลเศรษฐกิจและสังคมของหน่วยงาน Kurram". ฝ่ายวางแผนและพัฒนา เมืองเปชาวาร์ NWFP 1991 : 82.
  56. คาร์เตอร์และราซา. "ข้อมูลทางเศรษฐกิจและสังคมของหน่วยงาน South Waziristan". ฝ่ายวางแผนและพัฒนา เมืองเปชาวาร์ NWFP 1990 : 69. แหล่งข่าวกล่าวว่าสาเหตุหลักมาจากหนังสือเรียน Pushto ที่ใช้ในพื้นที่ที่ตั้งถิ่นฐานของ NWFP เป็นภาษาถิ่นของ Yusufzai ซึ่งไม่ใช่ภาษาที่ใช้ในหน่วยงาน
  57. ฮอลเบิร์ก, แดเนียล. "การสำรวจทางสังคมวิทยาของปากีสถานตอนเหนือ" (PDF ) สถาบันแห่งชาติของปากีสถานศึกษามหาวิทยาลัย Quaid-i-Azam และสถาบันภาษาศาสตร์ภาคฤดูร้อน 4 : 36. การสัมภาษณ์สั้น ๆ กับอาจารย์ใหญ่ของโรงเรียนมัธยมในเมือง Madyan พร้อมด้วยครูจำนวนหนึ่งของเขา ช่วยเน้นย้ำถึงความสำคัญของภาษา Pashto ในอาณาเขตของโรงเรียนภายในอาณาเขตของ Pashtoon เขารายงานว่าครูใช้ Pashto เพื่ออธิบายสิ่งต่างๆ ให้นักเรียนฟังจนถึงชั้นที่สิบ แนวคิดที่เขานำเสนอคือนักเรียนไม่มีความสามารถในภาษาอูรดูเพียงพอที่จะดำเนินการในภาษานั้นทั้งหมด นอกจากนี้ เขายังแสดงความคิดที่ว่านักเรียนที่พูดภาษา Pashto ในพื้นที่นั้นเรียนภาษาอูรดูไม่ค่อยดีในโรงเรียนของรัฐ และพวกเขาค่อนข้างไม่ค่อยพร้อมที่จะตอบสนองความคาดหวังว่าพวกเขาจะรู้วิธีใช้ภาษาอูรดูและภาษาอังกฤษเมื่อไปถึงวิทยาลัย ระดับ. เขาเปรียบระบบการศึกษากับผนังที่มีอิฐอ่อนที่ด้านล่าง
  58. เราะห์มาน, ทาริก (กรกฎาคม 1995). "ภาษา Pashto และการสร้างเอกลักษณ์ในปากีสถาน" . เอเชียใต้ร่วมสมัย . 4 (2): 151–20. ดอย : 10.1080/09584939508719759 – ผ่านประตูวิจัย
  59. ^ นโยบายภาษาและความขัดแย้งทางภาษาในอัฟกานิสถานและเพื่อนบ้าน: การเมืองที่เปลี่ยนไปของการเลือกภาษา ยอดเยี่ยม 9 ธันวาคม 2554 น. 279. ISBN 978-90-04-21765-2.
  60. ^ Khan, M. Taimur S. (2016). Pakistanizing Pashtun: การหยุดชะงักทางภาษาและวัฒนธรรมและการประดิษฐ์ใหม่ของ Pashtun มหาวิทยาลัยอเมริกัน. หน้า 72.ภาษาอูรดูซึ่งเป็นภาษาพื้นเมืองของชาวปากีสถานเพียง 7.57 เปอร์เซ็นต์ (แม้ว่าจะพูดกันอย่างกว้างขวางว่าเป็นภาษาประจำชาติและภาษากลางในปากีสถาน) ก็มีอิทธิพลเหนือภาษาท้องถิ่นอื่นๆ ทั้งหมด และ Pashto ซึ่งเป็นภาษาแม่ร้อยละ 15.42 ของประชากรทั้งหมดไม่ได้รับการยอมรับอย่างเป็นทางการนอกเหนือจากโรงเรียนประถมศึกษา...แม้จะมีขอบเขตที่จำกัด แต่โรงเรียน Pashto-medium ก็ประสบความสำเร็จเนื่องจาก "การทดสอบผลสัมฤทธิ์ได้แสดงให้เห็นการปรับปรุงในโรงเรียนขนาดกลาง Pashto เมื่อเทียบกับโรงเรียนขนาดกลางภาษาอูรดู" อย่างไรก็ตาม ผลลัพธ์ที่ดีขึ้นจนถึงขณะนี้ไม่ได้กระตุ้นให้รัฐบาลแนะนำโรงเรียน Pashto-medium ในระดับที่ใหญ่ขึ้นในพื้นที่ที่มีประชากร Pashtun
  61. ^ Khan, M. Taimur S. (2016). Pakistanizing Pashtun: การหยุดชะงักทางภาษาและวัฒนธรรมและการประดิษฐ์ใหม่ของ Pashtun มหาวิทยาลัยอเมริกัน. น. 96–97.
  62. ดาร์เมสเตเตอร์, เจมส์ (1890). บทสวดยอดนิยมเดอัฟกัน ปารีส.
  63. ^ เฮนนิ่ง (1960), พี. 47. "ดังนั้น Bactrian จึง 'ครองตำแหน่งตัวกลางระหว่าง Pashto และ Yidgha-Munji ในด้านหนึ่ง Sogdian, Choresmian และ Parthian อยู่ในที่ที่เป็นธรรมชาติและถูกต้องใน Bactria'"
  64. คอมรี, เบอร์นาร์ด (2009). ภาษาหลักของโลก เลดจ์
  65. ^ a b "อัฟกานิสถาน vi. Paṧto" . จี. มอร์เกนสเติร์สารานุกรมอิรานิกา. สืบค้นเมื่อ10 ตุลาคม 2010 . ไม่ต้องสงสัยเลยว่า Paṧtō เป็นของสาขาตะวันออกเฉียงเหนือของอิหร่าน
  66. บีคส์, โรเบิร์ต สตีเฟน พอล (1988). ไวยากรณ์ของ Gatha- Avestan บริล ISBN 978-90-04-08332-5.
  67. ^ "ความช่วยเหลือด้านไวยากรณ์ของอเวสตา: อาเซม θβąm vaēnami?" . แลกเปลี่ยนกองภาษาศาสตร์ สืบค้นเมื่อ16 ตุลาคม 2021 .
  68. ^ Efimov, เวอร์จิเนีย (2011). ภาษา Ormuri ในอดีตและปัจจุบัน ฟอรั่มสำหรับการริเริ่มภาษา ISBN 978-969-9437-02-1.
  69. มอร์เกนสเตียร์น, เกออร์ก (1938). Indo-iranian Frontier Languages ​​โดย Georg Morgenstiern ฉบับที่ ครั้งที่สอง ภาษาปามีร์อิหร่าน (ยิดกา-มุนจิ, ซังเกิลชี-อิชกัษมี และวาคี ) ว. ไนการ์ด.
  70. ^ ในวิดีโอนี้, the Pashtun... - Pashtun Studies Network , ดึงข้อมูลเมื่อ 16 ตุลาคม 2021
  71. ^ a b ชาวอิหร่านตะวันออกสามารถเข้าใจซึ่งกันและกันได้หรือไม่? , สืบค้นเมื่อ 16 ตุลาคม 2021
  72. ^ "อัฟกานิสถานและอัฟกานิสถาน" . อับดุล ไฮ ฮาบิบี. alamahabibi.com พ.ศ. 2512 . สืบค้นเมื่อ24 ตุลาคม 2010 .
  73. ^ "ประวัติศาสตร์อัฟกานิสถาน" . สารานุกรมบริแทนนิกา. สืบค้นเมื่อ22 พฤศจิกายน 2010 .
  74. โนเอล-คาริมี, คริสติน; คอนราด เจ. เชตเตอร์; ไรน์ฮาร์ด ชลาจินต์ไวต์ (2002) อัฟกานิสถาน – ประเทศที่ไม่มีรัฐ? . มหาวิทยาลัยมิชิแกนสหรัฐอเมริกา: IKO. หน้า 18. ISBN 3-88939-628-3. การกล่าวถึงชื่อ 'อัฟกัน' (Abgan) อย่างเร็วที่สุดนั้นพบได้ในจารึกซาซานีดตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 3 และภาษาของพวกเขาคือ "อัฟกา นี"
  75. ^ "พาต้า คาซาน่า" (PDF) . เก็บถาวรจากต้นฉบับ(PDF)เมื่อ 23 กรกฎาคม 2554 . สืบค้นเมื่อ27 กันยายน 2010 .
  76. David Neil MacKenzie: David N. Mackenzie: The Development of the Pashto Script . ใน: Shirin Akiner (บรรณาธิการ):ภาษาและสคริปต์ของเอเชียกลาง โรงเรียนตะวันออกและแอฟริกาศึกษา ม. แห่งลอนดอน, ลอนดอน 1997, ISBN 978-0-7286-0272-4 .p . 142 
  77. ↑ ลูเซีย เซเรนา ลอย: Il tesoro nascosto degli Afghani . Il Cavaliere azzurro, โบโลญญา 1987, หน้า 33
  78. ^ กรีน, แม่น้ำไนล์, เอ็ด. (2016). ประวัติศาสตร์อัฟกันผ่านสายตาของชาวอัฟกัน สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยอ็อกซ์ฟอร์ด. น. 37–38. ดอย : 10.1093/acprof:oso/9780190247782.001.0001 . ISBN 978-0-19-049223-6.
  79. ^ กรีน แม่น้ำไนล์; อาบับซาดาห์, นูชิน (2013). อัฟกานิสถานในหมึก: วรรณกรรมระหว่างพลัดถิ่นและประเทศชาติ . เฮิร์สต์ หน้า 93. ISBN 978-1-84904-204-8.
  80. ^ Raverty, Henry G. (2015). การคัดเลือกจากกวีนิพนธ์ของชาวอัฟกัน: จากศตวรรษที่สิบหกถึงศตวรรษที่สิบเก้า แปลตามตัวอักษรจากต้นฉบับ Pushto พร้อมประกาศของผู้เขียนที่แตกต่างกัน และข้อสังเกตเกี่ยวกับหลักคำสอนและบทกวีลึกลับของซูฟี สิ่งพิมพ์คอสโม หน้า 127. ISBN 978-81-307-1858-3.
  81. ↑ Emeneau , MB (1962) "Bilingualism and Structural Borrowing" Proceedings of the American Philosophical Society 106(5): pp. 430–442, p. 441
  82. ^ เทกีย์ ฮาบีบุลเลาะห์; ร็อบสัน, บาร์บาร่า (1996). ไวยากรณ์อ้างอิงของ Pashto (PDF ) วอชิงตัน: ​​ศูนย์ภาษาศาสตร์ประยุกต์. หน้า 15.
  83. เคย์, อลัน เอส. (30 มิถุนายน พ.ศ. 2540) เสียงของเอเชียและแอฟริกา: (รวมถึงคอเคซัส) . ไอเซนบรันส์. หน้า 742. ISBN 978-1-57506-019-4.
  84. DN MacKenzie, 1990, "Pashto", ใน Bernard Comrie, ed, The major languages ​​of South Asia, the Middle East and Africa , p. 103
  85. เฮนเดอร์สัน, ไมเคิล (1983). "สี่พันธุ์ของ Pashto". วารสาร American Oriental Society . 103 (3): 595–8. ดอย : 10.2307/602038 . JSTOR 602038 . 
  86. คอยล์, เดนนิส (1 มกราคม 2014). "การวาง Wardak ท่ามกลางพันธุ์ Pashto" . วิทยานิพนธ์และวิทยานิพนธ์ : 298–299.
  87. เคย์, อลัน เอส. (30 มิถุนายน พ.ศ. 2540) เสียงของเอเชียและแอฟริกา: (รวมถึงคอเคซัส) . ไอเซนบรันส์. หน้า 736. ISBN 978-1-57506-019-4.
  88. มอร์เกนส์เทียร์น, เกออร์ก (2003). คำศัพท์นิรุกติศาสตร์ใหม่ของ Pashto ไรเชิร์ต. หน้า 48. ISBN 978-3-89500-364-6.
  89. ↑ John R. Perry, " Lexical Areas and Semantic Fields of Arabic" ใน Éva Ágnes Csató, Eva Agnes Csato, Bo Isaksson, Carina Jahani, Linguistic convergence and areal diffusion: case Studies from Iranian, Semitic and Turkic , Routledge, 2005. p . 97: "เป็นที่เข้าใจกันโดยทั่วไปว่า คำศัพท์ภาษาอาหรับจำนวนมากในภาษาอิหร่าน เตอร์ก และอินดิกที่อยู่ติดกันในภาคกลาง เดิมถูกยืมมาเป็นวรรณกรรมเปอร์เซียระหว่างศตวรรษที่เก้าและสิบสาม"
  90. ^ วลาดิมีร์ คูเชฟ (1997). Areal Lexical Contacts ของภาษาอัฟกัน (Pashto) (อิงตามตำราของศตวรรษที่ XVI-XVIII)" อิหร่านและคอเคซัส . 1 : 159–166. ดอย : 10.1163/157338497x00085 . JSTOR 4030748 . 
  91. ผู้บัญชาการสำมะโนประชากร อินเดีย (1937). "สำมะโนอินเดีย 2474 เล่มที่ 17 ตอนที่ 2" . เวลาของอินเดีย : 292 . สืบค้นเมื่อ7 มิถุนายน 2552 . ในเวลาเดียวกัน Pashto ได้ยืมส่วนใหญ่มาจากเปอร์เซียและฮินดูสถานและผ่านภาษาเหล่านั้นจากภาษาอาหรับ
  92. เฮอร์เบิร์ต เพนซิล (มกราคม–มีนาคม 2504) "คำยืมแบบตะวันตกในภาษา Pashto สมัยใหม่". วารสาร American Oriental Society . 81 (1): 43–52. ดอย : 10.2307/594900 . JSTOR 594900 . 
  93. แครอล เบนสัน; Kimmo Kosonen (13 มิถุนายน 2556). ปัญหาภาษาในการศึกษาเปรียบเทียบ: การสอนและการเรียนรู้แบบรวมในภาษาและวัฒนธรรมที่ไม่ครอบงำ สื่อวิทยาศาสตร์และธุรกิจของสปริงเกอร์ หน้า 64. ISBN 978-94-6209-218-1.
  94. อรรถเป็น Ehsan M Entezar (2008) อัฟกานิสถาน 101: การทำความเข้าใจวัฒนธรรมอั ฟกัน . Xlibris คอร์ปอเรชั่น หน้า 89. ISBN 978-1-4257-9302-9.
  95. ราเวอร์ตี, เฮนรี จอร์จ ราห์มาน (1867) พจนานุกรมของ Puk'hto, Pus'hto หรือภาษาของชาวอัฟกัน (2 ed.) ลอนดอน: วิลเลียมส์และนอร์เกต
  96. ^ Qamosona.com
  97. ^ "คำศัพท์ Zahid Qamos Pashto [Zahid Mishwanai] "
  98. ^ Qamosona.com
  99. ^ Qamosona.com
  100. แครอล เบนสัน; Kimmo Kosonen (13 มิถุนายน 2556). ปัญหาภาษาในการศึกษาเปรียบเทียบ: การสอนและการเรียนรู้แบบรวมในภาษาและวัฒนธรรมที่ไม่ครอบงำ สื่อวิทยาศาสตร์และธุรกิจของสปริงเกอร์ หน้า 64–. ISBN 978-94-6209-218-1.
  101. ↑ Muhammad Gul Khan Momand ,ฮิววาด อัฟกานิสถาน
  102. ↑ Pata Khanaza โดย M. Hotak (1762–1763), แปลโดย K. Habibi หน้า 21, Alama Habibi Portal.
  103. ^ ฮาบีบี, คูชาล (1997). สมบัติที่ซ่อนอยู่: ชีวประวัติของกวี Pas̲htoon สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยแห่งอเมริกา. หน้า 225. ISBN 978-0-7618-0265-5.
  104. อรรถa b Faqir, Faqir Muhammad (2014). " Neologism ของ Bayazid Ansari" (PDF) . พาสโต. 43 (647–648): 147–165.
  105. ^ Pashtoon, Zeeya A. (2009). พจนานุกรม Pashto-อังกฤษ ดันวูดดี้กด หน้า 144. ISBN 978-1-931546-70-6.
  106. ^ โมมันด์, คาลันดาร์. "คำศัพท์ Daryab Pashto" .
  107. คลัดชุก, จอห์น (1992). คู่มือการศึกษาการอ่านระหว่างประเทศ . กลุ่มสำนักพิมพ์กรีนวูด หน้า 148. ISBN 9780313262531.
  108. ^ อุลลาห์ นูร์ (2011). Pashtoไวยากรณ์ ผู้เขียนบ้าน. หน้า 5. ISBN 978-1-4567-007-4.
  109. ^ BGN/PCGN อักษรโรมัน
  110. ^ "สำเนาที่เก็บถาวร" (PDF) . เก็บถาวรจากต้นฉบับ(PDF)เมื่อ 19 มิถุนายน 2555 . สืบค้นเมื่อ4 กุมภาพันธ์ 2555 . {{cite web}}: CS1 maint: สำเนาที่เก็บถาวรเป็นชื่อ ( ลิงก์ )
  111. ^ "NGA: นโยบายมาตรฐาน" . nga.mil . เก็บจากต้นฉบับเมื่อ 13 กุมภาพันธ์ 2556
  112. ^ คลอส ปีเตอร์ เจ.; ไดมอนด์, ซาร่าห์; แอน มิลส์, มาร์กาเร็ต (2003). นิทานพื้นบ้านเอเชียใต้: สารานุกรม: อัฟกานิสถาน อินเดีย เนปาล ปากีสถาน ศรีลังกา . เทย์เลอร์ & ฟรานซิส. หน้า 447. ISBN 9780415939195.
  113. คอยล์, เดนนิส วอลเตอร์ (สิงหาคม 2014). "การวาง Wardak ท่ามกลางพันธุ์ Pashto" (PDF) . มหาวิทยาลัยนอร์ทดาโคตา: UND สืบค้นเมื่อ26 ธันวาคม 2557 .
  114. คอยล์, เดนนิส วอลเตอร์ (สิงหาคม 2014). "การวาง Wardak ท่ามกลางพันธุ์ Pashto" (PDF) . มหาวิทยาลัยนอร์ทดาโคตา: UND สืบค้นเมื่อ26 ธันวาคม 2557 .
  115. แมคเคนซี, DN (1959). "มาตรฐาน Pashto" . แถลงการณ์ของ School of Oriental and African Studies, University of London . 22 (1/3): 231–235. ISSN 0041-977X . จ สท. 609426 .  
  116. ^ เซเลม, เอ็ดเวิร์ด (2014). Mataluna: 151 สุภาษิต Pashtoอัฟกานิสถาน วัฒนธรรมกดตรง. ISBN 978-0692215180.
  117. ↑ Bartlotti , Leonard and Raj Wali Shah Khattak, eds. (2006). Rohi Mataluna: Pashto Proverbs , (ฉบับแก้ไขและขยาย) ฉบับพิมพ์ครั้งแรกโดย Mohammad Nawaz Tair และ Thomas C. Edwards, eds Peshawar, ปากีสถาน: Interlit and Pashto Academy, Peshawar University
  118. ยาซาบ, ยูซาฟ ข่าน. การศึกษาชาติพันธุ์และภาษาศาสตร์ของพันธุ์ Karlanri ของ Pashto Pashto Academy มหาวิทยาลัยเปชาวาร์ น. 342–343.
  119. คริสโตเฟอร์ จอห์น ฟูลเลอร์ (2004). เปลวไฟการบูร: ศาสนาฮินดูและสังคมยอดนิยมในอินเดีย สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยพรินซ์ตัน. น. 291–293. ISBN 978-0-69112-04-85.

บรรณานุกรม

อ่านเพิ่มเติม

  • มอร์เกนสเติร์น, จอร์จ. "สถานที่ของ Pashto ท่ามกลางภาษาอิหร่านและปัญหาของรัฐธรรมนูญของ Pashtun Linguistic and Ethnic Unity" Paṣto รายไตรมาส 1.4 (1978): 43-55

ลิงค์ภายนอก