ร่องและเดือย

แผนผังร่อง (ซ้าย) และเดือย (ขวา)
งัดเดือยที่ใช้ในยุ้งฉาง ฝรั่งเศส
1) ผ่านเดือยและ 2) ร่องเป็นข้อต่อไหล่

ข้อต่อร่อง และเดือย (บางครั้งอาจเป็นร่องและเดือย ) เชื่อม ต่อ ไม้สองชิ้นหรือวัสดุอื่น ๆ ช่างไม้ทั่วโลกใช้มันมาเป็นเวลาหลายพันปีในการต่อชิ้นไม้ โดยหลักแล้วเมื่อชิ้นที่อยู่ติดกันเชื่อมต่อกันเป็นมุมฉาก

ข้อต่อร่องและเดือยเป็นข้อต่อที่แข็งแรงและมั่นคงซึ่งสามารถใช้ได้ในหลายโครงการ พวกเขาให้ผลลัพธ์ที่แข็งแกร่งและเชื่อมต่อด้วยการติดกาวหรือล็อคให้เข้าที่ ร่องและข้อต่อเดือยยังทำให้ดูสวยงามอีกด้วย ข้อเสียประการหนึ่งของข้อต่อนี้คือความยากในการสร้างเนื่องจากต้องใช้การวัดที่แม่นยำและการตัดที่แน่นหนา ในรูปแบบพื้นฐานที่สุด ข้อต่อร่องและเดือยมีทั้งแบบเรียบง่ายและแข็งแรง ข้อต่อประเภทนี้มีหลากหลายรูปแบบ และร่องและเดือยพื้นฐานมีองค์ประกอบ 2 ส่วน:

  1. หลุมร่องและ
  2. ลิ้นเดือย

เดือยซึ่งสร้างขึ้นที่ส่วนท้ายของชิ้นส่วนซึ่งโดยทั่วไปเรียกว่าราง จะพอดีกับรูสี่เหลี่ยมจัตุรัสหรือสี่เหลี่ยมที่ตัดเข้าไปในอีกชิ้นหนึ่งที่เกี่ยวข้องกัน เดือยถูกตัดให้พอดีกับรูร่องพอดี โดยปกติจะมีไหล่ที่นั่งเมื่อข้อต่อเข้าไปในรูร่องจนสุด ข้อต่ออาจติดกาว ตรึง หรือลิ่มเพื่อล็อคให้เข้าที่

ข้อต่อนี้ยังใช้กับวัสดุอื่นอีกด้วย ตัวอย่างเช่น ประเพณีนี้ถูกใช้โดยทั้งช่าง หินและช่างตีเหล็ก

นิรุกติศาสตร์

คำนามmortise "รูหรือร่องที่มีบางสิ่งมาประกอบเป็นข้อต่อ" มาจากค.  1400จากภาษาฝรั่งเศสเก่า 'mortaise' (ศตวรรษที่ 13) อาจมาจากภาษาอาหรับ 'murtazz' , "fastened" อดีตกริยาของ'razza' , "cut a mortise in" [1]คำว่าtenonซึ่งเป็นคำนามในภาษาอังกฤษตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 14 ได้พัฒนาความหมายของ "เส้นโครงที่แทรกเพื่อสร้างข้อต่อ" จากภาษาฝรั่งเศสโบราณว่า'tenir' ซึ่งแปลว่า "ถือ" [2]

ประวัติศาสตร์และตัวอย่างโบราณ

เก้าอี้สตูลอียิปต์มีเดือยทะลุค.  พ.ศ. 2534–1450 ปีก่อนคริสตกาล

ข้อต่อร่องและเดือยเป็นข้อต่อโบราณที่มีอายุอย่างน้อย 7,000 ปี ตัวอย่างแรกๆ คือ ข้อต่องาช้าง ถูกพบในบ่อน้ำใกล้กับเมืองไลพ์ซิกซึ่งเป็นสถาปัตยกรรมไม้ที่เก่าแก่ที่สุดในโลก [3] สิ่งเหล่านี้ถูกสร้างขึ้นโดยวัฒนธรรมเครื่องปั้นดินเผาเชิงเส้นยุคหิน ใหม่ตอนต้น ซึ่งใช้ในการก่อสร้างบุไม้ของบ่อน้ำ [4] ข้อต่อร่องและเดือยยังถูกพบเชื่อมเข้ากับแผ่นไม้ของ " เรือคูฟู " [5]เรือยาว 43.6 ม. (143 ฟุต) ถูกผนึกไว้ในหลุมในบริเวณพีระมิดแห่งกิซ่าของราชวงศ์ที่สี่ประมาณ 2,500 ปีก่อนคริสตกาล . นอกจากนี้ยังพบในซากเรือ Uluburun (ศตวรรษที่ 14 ก่อนคริสต์ศักราช) [6]

ภาพวาดของเรือไม้พร้อมคำอธิบายประกอบขององค์ประกอบตัวเรือ
ตัวเรือสาธิตเทคนิคข้อต่อของชาวฟินีเซียนโดยใช้ร่องและเดือยแบบล็อค (ตรึง)

ข้อต่อร่องและเดือยยังพบได้ในเฟอร์นิเจอร์โบราณจากแหล่งโบราณคดีในตะวันออกกลาง ยุโรป และเอเชีย หลายกรณีพบ เช่น ในซากปรักหักพังของบ้านใน อาณาจักร เส้นทางสายไหมแห่งคาโดตาที่มีอายุตั้งแต่แรกถึงศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสต์ศักราช [7]ในสถาปัตยกรรมจีน โบราณ ส่วนประกอบของไม้ เช่น คาน ฉากยึด โครงหลังคา และไม้ค้ำ ได้รับการทำขึ้นเพื่อให้เชื่อมต่อกันได้อย่างลงตัว โดยไม่ต้องใช้ตัวยึดหรือกาว ทำให้ไม้สามารถขยายและหดตัวตามความชื้น [8]หลักฐานทางโบราณคดีจากแหล่งต่างๆ ของจีนแสดงให้เห็นว่าเมื่อสิ้นสุดยุคหินใหม่ มีการใช้ไม้ซุงและเดือยในการก่อสร้างของจีน [9]

หินซาร์เซนจำนวน 30 ก้อน ในสโตนเฮนจ์ ถูกตกแต่งและขึ้นรูปด้วยร่องและเดือยก่อนที่จะถูกสร้างขึ้นระหว่าง 2600 ถึง 2400 ปีก่อนคริสตกาล [10]

การเปลี่ยนแปลงของเทคนิคร่องและเดือย เรียกว่าข้อต่อฟินีเซียน (จากภาษาละตินcoagmenta punicana ) [11] [12]ถูกนำมาใช้อย่างกว้างขวางในการต่อเรือ โบราณ เพื่อประกอบ แผ่นกระดาน ตัวเรือและส่วนประกอบทางน้ำอื่นๆ เข้าด้วยกัน เป็นเทคนิคร่องและเดือยแบบล็อค (ตรึง) ซึ่งประกอบด้วยการตัดร่องสองอันเข้าที่ขอบของไม้กระดานทั้งสอง จากนั้นจึงสอดเดือยสี่เหลี่ยมแยกเข้าไปในร่องทั้งสอง จากนั้นชุดประกอบจะถูกล็อคเข้าที่โดยการตอกเดือยผ่านรูอย่างน้อยหนึ่งรูที่เจาะผ่านผนังด้านข้างร่องและเดือย [13] [14]

คำอธิบาย

โดยทั่วไป ขนาดของร่องและเดือยจะสัมพันธ์กับความหนาของไม้ เป็นวิธีปฏิบัติที่ดีที่จะจัดสัดส่วนเดือยให้เท่ากับหนึ่งในสามของความหนาของราง หรือให้ใกล้เคียงนี้ตามความเป็นจริง บั้นท้ายซึ่งเป็นส่วนที่ถูกตัดออกไปของข้อต่อมุมของสายสะพายเพื่อป้องกันไม่ให้เดือยหลุดออก โดยมีความยาวหนึ่งในสามของความยาวของเดือย และหนึ่งในหกของความกว้างของเดือยในส่วนลึก สองในสามของรางที่เหลือคือเดือยไหล่ ช่วยในการรับมือแรงด้านข้างที่อาจดึงเดือยออกจากร่อง ส่งผลให้มีความแข็งแกร่ง สิ่งเหล่านี้ยังช่วยปกปิดข้อบกพร่องในการเปิดร่องอีกด้วย

ประเภท

โบราณคดีเชิงทดลอง ; การตัดร่องด้วยสิ่วกระดูกปืนใหญ่

ร่อง

บานพับไม้นี้ใช้ร่องทะลุ
แม่พิมพ์อิฐจากอียิปต์โบราณยึดติดกันด้วยข้อต่อร่อง

ร่องคือรูที่เจาะเข้าไปในขอนไม้เพื่อรับเดือย ร่องมีหลายประเภท: [15]

  • ร่องเปิด: ร่องที่มีเพียงสามด้าน (ดูข้อต่อบังเหียน )
  • ร่อง Stub: ร่องตื้น ความลึกขึ้นอยู่กับขนาดของไม้ ยังเป็นร่องที่ไม่ผ่านชิ้นงาน (ตรงข้ามกับ "ร่องทะลุ")
  • ผ่านร่อง: ร่องที่ทะลุผ่านชิ้นส่วนทั้งหมด
  • Wedged half- dovetail : ร่องที่ด้านหลังกว้างหรือสูงกว่าด้านหน้าหรือช่องเปิด พื้นที่สำหรับลิ่มเริ่มเหลือพื้นที่ไว้สำหรับสอดเดือย หลังจากยึดเดือยแล้ว ลิ่มจะป้องกันการถอนออก
  • ร่องครึ่งประกบแบบทะลุผ่านลิ่ม: ร่องครึ่งประกบแบบลิ่มที่ทะลุผ่านชิ้นงานทั้งหมด

เดือย

เดือยสองง่ามใช้เพื่อยึดขาหยั่งของโต๊ะขาหยั่ง นี้ ไว้ด้วยกัน

เดือยคือส่วนที่ยื่นออกมาจากปลายไม้เพื่อสอดเข้าไปในร่อง โดยปกติเดือยจะสูงกว่าความกว้าง เดือยมีหลายประเภท:

  • เดือยต้นขั้ว: เดือยสั้น ความลึกซึ่งขึ้นอยู่กับขนาดของไม้ เดือยที่สั้นกว่าความกว้างของเดือยที่ร่องเพื่อไม่ให้เดือยออกมา (ตรงข้ามกับเดือยทะลุ)
  • ผ่านเดือย: เดือยที่แทงทะลุแผ่นไม้จนหมดโดยสอดเข้าไป โดยมองเห็นได้ชัดเจนที่ด้านหลัง
  • เดือยหลวม: เดือยที่แยกออกจากข้อต่อ ตรงข้ามกับเดือยคงที่ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของชิ้นส่วนใดชิ้นหนึ่งที่จะต่อกัน
  • เดือยบิสกิต: ชิ้นไม้รูปไข่บาง ๆ มีรูปร่างเหมือนบิสกิต[16]
  • เดือยที่ตรึง (หรือปักหมุด): ข้อต่อได้รับการเสริมกำลังโดยการตอกหมุดหรือเดือยพิน ( ตะปูต้นไม้ ) ผ่านรูหนึ่งรูหรือมากกว่าที่เจาะผ่านผนังด้านข้างร่องและเดือย [17]นี่เป็นเรื่องปกติในข้อต่อโครงไม้
  • เดือยงาช้าง: ข้อต่อร่องและเดือยชนิดหนึ่งที่ใช้กุญแจรูปลิ่มเพื่อยึดข้อต่อเข้าด้วยกัน
  • เดือยทีเซล (หรือทีเซิล) เป็นคำที่ใช้เรียกเดือยที่อยู่ด้านบนของเสาที่มีหน้าแข้งหรือปืน ซึ่งโดยทั่วไปจะได้รับจากร่องที่ด้านล่างของคานผูก องค์ประกอบทั่วไปของข้อต่อแบบอังกฤษ
  • เดือยบน: เดือยที่เกิดขึ้นบนเสา
  • เดือยหัวค้อน : วิธีการสร้างข้อต่อเดือยเมื่อไม่สามารถรัดไหล่ด้วยแคลมป์ได้
  • เดือยไหล่ครึ่ง: เดือยไม่สมมาตรโดยมีไหล่ด้านเดียวเท่านั้น การใช้งานทั่วไปคือประตูที่มีกรอบ ตะแกรง และค้ำยัน

แกลเลอรี่

ดูสิ่งนี้ด้วย

อ้างอิง

  1. ฮาร์เปอร์, ดักลาส. "ร่อง". พจนานุกรมนิรุกติศาสตร์ออนไลน์ สืบค้นเมื่อ2019-02-19 .
  2. ฮาร์เปอร์, ดักลาส. "เดือย". พจนานุกรมนิรุกติศาสตร์ออนไลน์ สืบค้นเมื่อ2019-02-19 .
  3. "ชุดเครื่องมือยุคหินใหม่". โบราณคดี. org สืบค้นเมื่อ7 มกราคม 2558 .
  4. บ่อน้ำยุคหินใหม่เผยให้เห็นสถาปัตยกรรมไม้ที่เก่าแก่ที่สุดในโลก Tegel W, Elburg R, Hakelberg D, Stäuble H, Büntgen U (2012) บ่อน้ำยุคหินใหม่เผยให้เห็นสถาปัตยกรรมไม้ที่เก่าแก่ที่สุดในโลก โปรดหนึ่ง 7(12): e51374 ดอย:10.1371/journal.pone.0051374
  5. วอร์ด, เชอริล. "เรือกระดานที่เก่าแก่ที่สุดในโลก" ในโบราณคดี (เล่มที่ 54 ฉบับที่ 3 พฤษภาคม/มิถุนายน 2544) สถาบันโบราณคดีแห่งอเมริกา .
  6. ปูลัก, เคมัล (1998) "ซากเรืออูลูบูรุน: ภาพรวม" วารสารโบราณคดีทางทะเลนานาชาติ . 27 (3): 210. ดอย :10.1111/j.1095-9270.1998.tb00803.x. ข้อต่อร่องและเดือยที่ตรึงไว้คล้ายกับที่ใช้ในเรือ Graeco-Roman ในศตวรรษต่อมาเพื่อยึดไม้กระดานเข้าด้วยกันและติดกับกระดูกงู
  7. โรเบิร์ตส์, ราเชล (2012) "การสร้างบ้านในนิยะโบราณ" ข่าวไอดีพี 39 . สืบค้นเมื่อ 26 ตุลาคม 2555 .
  8. สไตน์ฮาร์ด, แนนซี ดับเบิลยู. (2002) สถาปัตยกรรมจีน (ฉบับภาษาอังกฤษ) สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเยล. หน้า 1. ISBN 978-0-300-09559-3.
  9. ซูเจี๋ย, หลิว (2002) สถาปัตยกรรมจีน - ต้นกำเนิดของสถาปัตยกรรมจีน (ฉบับภาษาอังกฤษ) สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเยล. หน้า 11. ไอเอสบีเอ็น 978-0-300-09559-3.
  10. "การก่อสร้างสโตนเฮนจ์". มรดกอังกฤษ. สืบค้นเมื่อ2020-10-27 .
  11. กาโต, มาร์คัส (1934) [ c.  160 ปีก่อนคริสตกาล ]. "XVIII". De agri cultura [ เกี่ยวกับการเกษตร ] (ในภาษาลาติน). แปลโดยเฮนเดอร์สัน, เจฟฟรีย์ ห้องสมุดคลาสสิกโลบ. สืบค้นเมื่อ2021-04-27 .
  12. สลีสวิค, AW (1980-08-01) "ข้อต่อฟินีเซียน coagmenta punicana" วารสารโบราณคดีทางทะเลนานาชาติ . 9 (3): 243–244. ดอย :10.1111/j.1095-9270.1980.tb01303.x. ISSN  1057-2414.
  13. โลเปซ-รุยซ์, แคโรไลนา; โดค, ไบรอัน อาร์. (29-07-2019) คู่มืออ๊อกซฟอร์ดของชาวฟินีเซียนและพิวนิกเมดิเตอร์เรเนียน สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด. ไอเอสบีเอ็น 978-0-19-049935-8.
  14. ทีก, แมทธิว (2007-05-01) "ข้อต่อที่ตรึงไว้ ถูกเปิดเผย". งานไม้ชั้นดี . สำนักพิมพ์ทอนตัน. เก็บถาวรจากต้นฉบับเมื่อ 2020-09-25 . สืบค้นเมื่อ2021-04-28 .
  15. เดกเกอร์, ไมเคิล. "ร่องและเดือย". รายละเอียดงานไม้. สืบค้นเมื่อ2015-02-18 .
  16. ^ "บทวิจารณ์ของเรา การตัดสินใจของคุณ" คนในครอบครัว. สืบค้นเมื่อ2017-07-28 .
  17. ทีก, แมทธิว (พฤษภาคม 2550) "รอยต่อที่ตรึงไว้ ถูกเปิดเผย " งานไม้ชั้นดี . สำนักพิมพ์ทอนตัน. สืบค้นเมื่อ2015-02-18 .
  • บทความนี้บางส่วนอ้างอิงจาก บทความ วิกิ Quicksilverที่อภิธานศัพท์ของข้อกำหนดสำหรับกรอบไม้แบบดั้งเดิม (Timberbee) ภายใต้เงื่อนไขของGNU Free Documentation License
แปลจาก "https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mortise_and_tenon&oldid=1195066836"