ตัวอักษรเคิร์ด

หนังสือพิมพ์เคอร์ดิสถานซึ่งก่อตั้งในปี พ.ศ. 2441 ก่อนที่จะมีการเปลี่ยนเป็นภาษาละตินเขียนเป็นภาษาถิ่นเคอร์มานจีโดยใช้อักษรอาหรับ

ภาษาเคิร์ดเขียนโดยใช้ตัวอักษรตัวใดตัวหนึ่งในสองตัว ได้แก่ ตัวอักษร BedirxanหรือHawar ที่มีพื้นฐานมาจากภาษาละติน เปิดตัวโดยCeladet Alî Bedirxanในปี 1932 และได้รับความนิยมผ่านทางนิตยสาร Hawarและตัวอักษร Kurdo- Arabic [1] [2]ภูมิภาคเคอร์ดิสถานได้ตกลงเรื่องมาตรฐานสำหรับชาวเคิร์ดกลาง ซึ่งนำไปใช้ในรูปแบบ Unicode เพื่อวัตถุประสงค์ในการคำนวณ[3] อักษรฮาวาร์ใช้เป็นหลักในซีเรียตุรกีและอาร์เมเนีย ในขณะที่อักษรเคอร์โด-อารบิ กมักใช้ในอิรักและอิหร่านตัวอักษร Hawar ยังใช้บ้างในอิรักเคอร์ดิสถาน[4] [5]ตัวอักษรเพิ่มเติมอีกสองตัว ซึ่งมีพื้นฐานมาจากอักษรอาร์เมเนียและ ซีริลลิก เคยถูกใช้โดยชาวเคิร์ดในสหภาพโซเวียตโดยเฉพาะอย่างยิ่งในสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอาร์เมเนียและเคอร์ดิสถานสกี อูเยซด์

ตัวอักษรฮาวาร์

โดยปกติแล้วเป็นภาษาทางเหนือที่พูดโดยชาวเคิร์ดซาซากิและคุร์มันจิซึ่งเขียนด้วยอักษรละติน แบบขยาย ซึ่งประกอบด้วยตัวอักษรละตินพื้นฐาน ISO จำนวน 26 ตัว และตัวอักษรพร้อม ตัวกำกับเสียง 5 ตัวรวมทั้งหมด 31 ตัวอักษร (แต่ละตัวมีตัวพิมพ์ใหญ่ และรูปแบบตัวพิมพ์เล็ก):

ตัวอักษรฮาวาร์
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
แบบฟอร์ม Majuscule (เรียกอีกอย่างว่าตัวพิมพ์ใหญ่หรือตัวพิมพ์ใหญ่ )
บี ดี อี เอฟ ชม ฉัน ฉัน เจ เค เอ็น โอ ถาม ยู ยู วี เอ็กซ์ ซี
รูปแบบจิ๋ว (เรียกอีกอย่างว่าตัวพิมพ์เล็กหรือตัวพิมพ์เล็ก )
ê ชม. ฉัน ฉัน เจ เค n โอ พี ถาม ที ยู ยู โวลต์ x z

ในตัวอักษรนี้สระเสียงสั้นคือ E, I และ U ในขณะที่สระเสียงยาวคือ A, ê, Î, O และ Û (ดูค่าที่เทียบเท่าของ IPA ในวิธีใช้:ตาราง IPA/เคิร์ด )

เมื่อนำเสนอตัวอักษรในนิตยสารHawar ของเขา Celadet Alî Bedirxan เสนอให้ใช้ตัวกำกับเสียงใน⟨ḧ ẍ⟩เพื่อแยกแยะเสียงภาษาอาหรับและเสียงح (ดู [1] หน้า 12, 13) สิ่งเหล่านี้ไม่ถือเป็นตัวอักษร แต่ใช้เพื่อแยกแยะคำยืมที่อาจรวมเข้าด้วยกัน

ตุรกีไม่รู้จักตัวอักษรนี้ การใช้ตัวอักษร Q W และ X ซึ่งไม่มีอยู่ในตัวอักษรตุรกีจนกระทั่งปี 2013 นำไปสู่การทดลองใช้ในปี 2000 และ 2003 (ดู [2], หน้า 8 และ [3]) ตั้งแต่เดือนกันยายน พ.ศ. 2546 ชาวเคิร์ดจำนวนมากได้ยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อขอเปลี่ยนชื่อของตนเป็นชาวเคิร์ดที่เขียนด้วยตัวอักษรเหล่านี้ แต่ล้มเหลว[6]

ในที่สุดรัฐบาลตุรกีก็รับรองตัวอักษร Q, W และ X ให้เป็นส่วนหนึ่งของตัวอักษรตุรกีในปี2013

ประวัติศาสตร์

ตัวอักษรละตินของเคิร์ดได้รับการอธิบายอย่างละเอียดโดย Celadet Bedirxan เป็นหลัก ซึ่งในตอนแรกได้ขอความร่วมมือจากTawfiq Wahbiซึ่งอาศัยอยู่ในอิรักในปี 1931 แต่หลังจากที่วะห์บีไม่ได้รับการตอบกลับใดๆ เป็นเวลาหลายเดือน เขาและน้องชายของเขาคามูรัน อาลี เบดีร์ซานตัดสินใจเปิดตัวตัวอักษร "ฮาวาร์" ในปี พ.ศ. 2475 [8]เซลาเดต เบดีร์ซาน ตั้งเป้าที่จะสร้างตัวอักษรที่ไม่ใช้ตัวอักษรสองตัวในการนำเสนอ หนึ่งเสียง เนื่องจากชาวเคิร์ดในตุรกีเรียนรู้อักษรละตินของตุรกี แล้ว เขาจึงสร้างตัวอักษรที่ชาวเคิร์ดในตุรกีสามารถเข้าถึงได้โดยเฉพาะ[9]นักวิชาการบางคนแนะนำให้เพิ่มตัวอักษรของเบดีร์ซานเล็กน้อยเพื่อให้ใช้งานง่ายยิ่งขึ้น[10]

อักษรเคอร์โด-อารบิก

แผนภาพเวนน์แสดงตัวอักษรเคิร์ด เปอร์เซีย และอารบิก

ภาษาเคิร์ดหลายแบบ ส่วนใหญ่เป็นภาษาโซรานีเขียนโดยใช้อักษรเปอร์เซีย ดัดแปลง โดยมีตัวอักษร 33 ตัวที่ Sa'id Kaban Sedqi แนะนำ ต่างจากอักษรเปอร์เซียซึ่งเป็นอักษรอับจาดภาษาเคิร์ดกลางเกือบจะเป็นตัวอักษร ที่แท้จริง โดยที่สระจะได้รับการปฏิบัติเช่นเดียวกับพยัญชนะ ภาษาเคิร์ดตอนกลางไม่มีการแสดงเสียงของภาษาเคิร์ดแบบ Kurmanji อย่างสมบูรณ์ เนื่องจากไม่มีเสียงiภาษาเคิร์ดกลางที่เขียนยังอาศัยบริบทของสระและพยัญชนะเพื่อแยกความแตกต่างระหว่างหน่วยเสียง u/w และ î/y แทนที่จะใช้ตัวอักษรแยกกัน โดยแสดงพยัญชนะคอหอย สองตัว เช่นเดียวกับเสียงเสียดแทรก velarที่ใช้ในภาษาเคิร์ด

การเรียงลำดับใหม่สำหรับตัวอักษรได้รับการเสนอเมื่อไม่นานมานี้โดยKurdish Academyให้เป็นมาตรฐานใหม่[11]ซึ่งทั้งหมดเป็นตัวอักษรที่ได้รับการยอมรับซึ่งรวมอยู่ใน Central Kurdish Unicode Keyboard: [12]

ع คะ ZA กา ฮะ چ پ อา ئـ
17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1
ێ ว้าว ۆ ە แก นี ڵ คะ ک ق ڤ گ
34 33 32 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18

ตัวอักษรแสดงด้วยตัวอักษร 34 ตัว รวมทั้งوซึ่งมีตำแหน่งของตัวเอง ชาวเคิร์ดในอิรักและอิหร่านใช้ตัวอักษรนี้ แม้ว่าการกำหนดมาตรฐานของภูมิภาคเคอร์ดิสถาน จะใช้ ک (Unicode 06A9) แทนك (Unicode 0643) สำหรับตัวอักษรkaf (22 ในตารางด้านบน) ตามที่ระบุไว้ในตาราง Unicode บนหน้าแรกอย่างเป็นทางการ[12]สัญลักษณ์หลังยังคงอยู่ใน ใช้งานโดยบุคคลและองค์กรต่างๆ

สระ

ภาษาเคิร์ดกลางมีสระเจ็ดตัว ทั้งหมดยกเว้น/ ɪ /แทนด้วยตัวอักษร: [13]

- จดหมาย ไอพีเอ ตัวอย่าง
1 อา กː با /baː/ "ลม"
2 ە æ , ɛ مەزن /mɛzɪn/ "เยี่ยมมาก"
3 ʊ کورد /kʊɾd/ "เคิร์ด"
4 ۆ تۆ /toː/ "คุณ"
5 ว้าว ยู دوور /duːɾ/ "ไกล"
6 ฉัน شین /ʃiːn/ "สีน้ำเงิน"
7 ێ อีː دێ /deː/ "หมู่บ้าน"

คล้ายกับตัวอักษรบางตัวในภาษาอังกฤษ ทั้งو (u) และی (î) สามารถกลายเป็นพยัญชนะได้ ในคำว่าوان [a] (ว่าน) และیاری [b] (เล่น) وและیเป็นพยัญชนะภาษาเคิร์ดกลางกำหนดว่าพยางค์จะต้องประกอบด้วยสระอย่างน้อย 1 ตัว โดยอนุญาตให้มีสระได้สูงสุด 2 ตัว

ตัวอักษรประวัติศาสตร์

อักษรเคิร์ดเก่า

อักษรเคิร์ดเก่า จากหนังสือShawq al-Mustaham , 856 AD โดย Ibn Wahshiyya

อักษรเคิร์ดเก่าได้รับการบันทึกโดยนักเขียนชาวมุสลิมอิบนุ วะชิยะฮ์ในหนังสือของเขาShawq al-Mustahamซึ่งเขียนในปี ค.ศ. 856 อิบนุ วะชิยะฮ์ เขียนว่า: "ฉันเห็นหนังสือสามสิบเล่มในกรุงแบกแดดในตัวอักษรนี้ ซึ่งในจำนวนนี้ฉันได้แปลหนังสือวิทยาศาสตร์สองเล่มจากภาษาเคิร์ดเป็นภาษาอาหรับ ; หนังสือเกี่ยวกับวัฒนธรรมเถาวัลย์และต้นปาล์มเล่มหนึ่ง และอีกเล่มเกี่ยวกับน้ำและวิธีการค้นหามันในดินแดนที่ไม่รู้จัก” [14]นอกจากนี้ “ศูนย์อาหรับและตะวันออกกลางศึกษา” ยังอ้างสิทธิ์ด้วยว่าอักษรเคิร์ดเก่า เช่นเดียวกับสคริปต์อื่นๆ อีกหลายตัวที่พบในหนังสือของอิบนุ วาชิยะฮ์ เป็นสิ่งประดิษฐ์ที่น่าอัศจรรย์[15]

อักษรซีริลลิก

ระบบที่สาม ใช้สำหรับชาวเคิร์ดไม่กี่คน (ที่พูดภาษาคุร์มานจี) ในอดีตสหภาพโซเวียตโดยเฉพาะในอาร์เมเนีย ใช้อักษรซีริลลิกประกอบด้วยตัวอักษร 40 ตัว ได้รับการออกแบบในปี 1946 โดยHeciyê Cindî [16]

อา อา บ บ В в จี จี กบ ด ด อี อี 🕘 🕙 🐘 🐙 Жจ
З з ฉันอิ Й й เค ค ค. ค ล ล เอ็ม เอ็ม โอโอ 🦦 🦧
พีพี พ.พ ร.ร ร.ร ต ต ทท У คุณ เอฟ เอฟ ฮฮ
Һһ Һ' һ' ฉจ ช.ช. ชช Щщ Ь ь Ээ эћ э
ตัวอักษรอาร์เมเนีย-เคิร์ด[17]

ตัวอักษรอาร์เมเนีย

ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2464 ถึง พ.ศ. 2472 มีการใช้อักษรอาร์เมเนียเวอร์ชันแก้ไข สำหรับเคอร์มันจี ใน สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอาร์เมเนีย[18] [19]

จากนั้นจึงถูกแทนที่ด้วย อักษรละตินที่มีลักษณะคล้าย ยาญาลิฟในระหว่างการรณรงค์เพื่อเปลี่ยนภาษาละตินในสหภาพโซเวียต

อักษรละตินโซเวียต

ตัวอักษรละตินโซเวียตเคิร์ด

ในปี พ.ศ. 2471 ภาษาเคิร์ดในสหภาพโซเวียต ทั้งหมด รวมถึงสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอาร์เมเนีย ได้ถูกเปลี่ยนไปใช้อักษรละตินที่มีอักขระซีริลลิกบางตัว ได้แก่ a, b, c, ç, d, e, ฬ, f, g, г, h, i, ь, j, k, dir, l, m, nex, o, ҩ, w, p, n, q, ч, s, ш, ц, t, u, y, v, x, z, เออ . ตัวอักษรละตินของสหภาพโซเวียตล้าสมัยไปแล้วในปัจจุบัน ในปี พ.ศ. 2472 มีการปฏิรูปและถูกแทนที่ด้วยตัวอักษรต่อไปนี้: [20]

เอเอ บีบี ซีซี çç ดีดี อีอี ɞ ə
Ə́ ə́ เอฟ เอฟ ก ก ɞ ϟ เอช Ħ ħ ฉัน ฉัน เจเจ
เคเค Ⱪ ⱪ แอล แอล เอ็น เอ็น โอ้ ɵ ป.ล
Ҏҏ คิว คิว อาร์ อาร์ ซ ช ที ที Ţţ คุณ
วีวี ว ว เอ็กซ์เอ็กซ์ ใช่แล้ว ซีซี 🍮 🍮 Ь ь


สคริปต์เยซิดี

เยซิดี
ชื่อของ ' คาทูนา เฟครา ' นักบุญหญิงชาวยาซิดี ในภาษาอักษรยาซิดี
ช่วงเวลา
ศตวรรษที่ 13 — ปัจจุบัน
ทิศทางสคริปต์ขวาไปซ้าย 
ภาษาเคิร์ดเหนือ
ISO15924
ISO15924เยซี (192) , ​เยซิดี
ยูนิโค้ด
นามแฝงยูนิโค้ด
เยซิดี
U+10E80..U+10EBF

สคริปต์Yezidiเขียนจากขวาไปซ้าย และใช้ในการเขียนในภาษาเคิร์ด โดยเฉพาะใน ภาษาถิ่น ของเคอร์มันจี (หรือที่เรียกว่า เคิร์ดเหนือ) สคริปต์นี้มีประวัติอันยาวนาน ตามข้อมูลบางอย่าง มันสามารถมีอายุย้อนกลับไปในศตวรรษที่ 13-14 อย่างไรก็ตาม นักวิชาการบางคนติดตามการสร้างสคริปต์นี้ถึงศตวรรษที่ 17-18 ไม่ทราบผู้เขียนบท แต่ใช้สำหรับต้นฉบับสองฉบับ ได้แก่Meṣḥefa ReşและKitêba Cilweตีพิมพ์ครั้งแรกโดยAnastase Marieในปี พ.ศ. 2454

เชื่อกันว่าในอดีตมีต้นฉบับ Yezidi อันศักดิ์สิทธิ์สองฉบับที่รู้จักกันในชื่อMeshefa ReşและKitêba Cilweแต่ต้นฉบับสูญหายไป พบสำเนาต้นฉบับเหล่านี้ในเวลาต่อมาซึ่งเขียนด้วยตัวอักษร Yezidi พิเศษอย่างไรก็ตามเนื้อหาถูกบิดเบือน ด้วยเหตุนี้ แม้ว่านักบวชชาวยาซิดีจะรู้จักอักษรเยซิดี แต่พวกเขาไม่ได้ถือว่าเนื้อหาของต้นฉบับทั้งสองนี้เป็นแหล่งที่มาของศาสนาเยซิดี[21] [22]

ในปี 2013 สภาจิตวิญญาณแห่งยาซิดีในจอร์เจียได้ตัดสินใจรื้อฟื้นอักษร Yezidi ขึ้นมาใหม่ และใช้สำหรับเขียนคำอธิษฐาน หนังสือเกี่ยวกับศาสนา บนหัวจดหมายขององค์กร และในตราประจำตระกูล Yazidi [23] [24]ปัจจุบันนี้ใช้โดยนักบวชชาวยาซิดีในวิหารยาซิดีของสุลต่านเอซิดที่ทบิลิซีซึ่งมีการเขียนชื่อของนักบุญชาวยาซิดีไว้บนผนังด้วยตัวอักษรนี้ นอกจากนี้Dua'yêd êzdiyanหนังสือที่รวบรวมคำอธิษฐานของชาวยาซิดี ยังเขียนและตีพิมพ์ด้วยอักษร Yezidi [23]

การเปรียบเทียบตัวอักษรเคิร์ด

ฮาวาร์ ละตินโซเวียต ซีริลลิก โซรานี เยซิดี ไอพีเอ
(โดดเดี่ยว) (สุดท้าย) (อยู่ตรงกลาง) (อักษรย่อ)
อา, อา อา, อา อ่า อาย - 𐺀 [ เป็นː ]
บีบี บีบี บี, บี ب ـب ـبـ بـ 𐺁 [ ]
ซี, ค ç, ç Щ, ก ـج ـجـ جـ 𐺆 [ ด͡ʒ ]
ç, ç ซี, ค ช, ช چ ـچ ـچـ چـ 𐺇 [ ต͡ʃ ]
ช, ช[25] Ꞓ, ꞓ ช, ช - 𐺈 [ t͡ʃʰ ] [25]
ดี ดี ดี ดี ด, ด ดี ـد ดี 𐺋 [ ]
อีอี 🐘, 🐙 🐘, 🐙 ە ە ە 𐺦 [ ɛ ]
ê, ê อีอี (Э, э) [c] ; (จ อี) ێ ـێ ـێـ ێـ 𐺩 [ อีː ]
ฟ, ฉ ฟ, ฉ ฟ, ฟ ฟาฟ ـveـ ฟา 𐺙 [ ]
ก, ก ก, ก Г, г ก้า ـگ ـگـ ก้า 𐺟 [ ɡ ]
เอช, เอช เอช, เอช Һ, һ แก - ـھـ แก 𐺧 [ ชม ]
ชม ชม[27] [ง] Ħ, ħ Һ', һ' ฮะ ـح ـحـ ฮะـ 𐺉 [ ชม ]
ฉัน ฉัน Ь, ь Ь, ь - - [ ɘ ] , [ ɘ̝ ] , [28] [ ɪ ]
Î, î ฉัน ฉัน ฉัน, และ ฉัน อาย อาย یـ 𐺨 [ ฉัน ]
เจ เจ ɵ, ϟ Ж, zh ژ ـژ ژ 𐺐 [ ʒ ]
เคเค เคเค เค, ค ک ـک ـکـ کـ 𐺝 [ คุ ]
เค เค[29] Ⱪ, ⱪ คะ, คะ - - [ ]
แอล, ล แอล, ล ล, ล ـل ـلـ لـ 𐺠 [ ลิตร ]
ล, ล; (จะ) [30] แอล, ล เลา, เลา แก ـڵ ـڵـ - 𐺰 [ ɫ ]
เอ็ม ม เอ็ม ม ม, ม มะ ـم ـمـ มะ 𐺡 [ . ]
เอ็น เอ็น เอ็น เอ็น น, น ไม่มี ـن ـنـ เน 𐺢 [ n ]
โอ้โอ้ โอ้โอ้ โอ้โอ้ ۆ ـۆ ۆ 𐺥 [ o ] , [ o̟ː ] , [ o̟̞ː ] , [31] [ ]
- ɵ, ɵ [จ] - - - [ o̟̞ː ]
พี, พี พี, พี พี, พี پ ـپ ـپـ پـ 𐺂 [ พี ] , [ พี ] [32]
พี พี[32] Ҏ, ҏ พี, พี - 𐺃 [ หน้าˤ ]
ถาม, คิว ถาม, คิว њ, ћ ق ـق ـقـ قـ 𐺜 [ คิว ]
อาร์ อาร์ อาร์ อาร์ ร, ร เปอร์ - 𐺍 [ ɾ ]
, ร; (rr) [33] อาร์ อาร์ ร, ร ก้า ـڕ ก้า 𐺎 [ ]
ส, ส ส, ส ค, ค س ـس ـسـ سـ 𐺑 [ วิ ]
ช, ช ช, ช ช, ช ชะ ـsh ـشـ شـ 𐺒 [ ʃ ]
ที, ที ที, ที ต, ต เต้ ـt ـتـ เต้ 𐺕 [ เสื้อ ]
ที, ที[34] Ţ, ţ ท, ท - - [ ]
คุณ คุณ คุณ คุณ 🐠, 🐠 و ـو و 𐺣 [ ยู ]
Û, û ใช่, ใช่ У, คุณ ว้าว ـو - 𐺣𐺣 [ ] , [ ʉː ] [35]
- - - ۊ ـۊ ـۊ - [ ]
วี, วี วี, วี ว, ว ڤ ـڤ ـڤـ ڤـ 𐺚 𐺛 [ โวลต์ ]
ว, ว ว, ว э, э و ـو و 𐺤 [ ]
เอ็กซ์, เอ็กซ์ เอ็กซ์, เอ็กซ์ ฮ, ฮ อัค ۞۞ ۞ 𐺊 [ เอ็กซ์ ]
เอ็กซ์, x [ฟ] Ƣ, ƣ ก, ก گ ـg ـڀ гـ 𐺘 [ ɣ ]
ใช่, ใช่ เจ เจ Й, й ฉัน อาย อาย یـ 𐺨 [ เจ ]
ซี, ซี ซี, ซี З, з ز ـز ز 𐺏 [ z ]
- ́ , ə́ 🐘, 🐙 ع ـع ـعـ عـ 𐺗 [ ʕ ]

ดูสิ่งนี้ด้วย

หมายเหตุ

  1. การออกเสียงภาษาเคิร์ด: [wɑːn]
  2. การออกเสียงภาษาเคิร์ด: [jɑɾiː]
  3. ^ ที่จุดเริ่มต้นของคำ[26]
  4. อย่างไม่เป็นทางการ (Ḧ, ḧ) ใช้เพื่อแยกแยะเสียง
  5. โต้แย้งถึงความแตกต่างของตัวอักษร เช่น สามารถใช้ในการสะกดคำว่า "Xoşe" แทน "Xweşe" ได้ เป็นต้น ละตินโซเวียต: Xѩşљ.
  6. อย่างไม่เป็นทางการ (Ẍ, ẍ) ใช้เพื่อแยกแยะเสียง

อ้างอิง

  1. อัยดิน, ตาฮีร์ฮาน (30-12-2561) "เซฟเฮ ซิเบียน และ เมลา เมห์มูเด บาซิดี" นูบิฮาร์ อคาเดมี . 3 (10): 104. ISSN  2147-883X.
  2. แท็คสตัน, ดับเบิลยูเอ็ม (2006) "—Sorani Kurdish— ไวยากรณ์อ้างอิงพร้อมการอ่านที่เลือก" (PDF ) คณะอักษรศาสตร์และวิทยาศาสตร์ฮาร์วาร์ด : 4.
  3. "รัฐบาลภูมิภาคเคอร์ดิสถาน". Cabinet.gov.krd (ในภาษาเคิร์ด) เก็บถาวรจากต้นฉบับเมื่อ 2020-11-22 . ดึงข้อมูลเมื่อ2016-03-01 .
  4. ไซอัน, การ์วาน อาลี กาดีร์ (2017) สื่อในระบอบประชาธิปไตยที่กำลังเกิดขึ้น: พัฒนาการของสื่อสารมวลชนออนไลน์ในภูมิภาคเคอร์ดิสถานของอิรัก (วิทยานิพนธ์ระดับปริญญาเอก) มหาวิทยาลัยแบรดฟอร์ด.
  5. "ภาษาในเออร์บิล | ไลฟ์สไตล์เออร์บิล". erbillifestyle.com . สืบค้นเมื่อ2024-03-15 .
  6. คาราคัส, ซานีเย; สาขา Diyarbakırของสมาคมทนายความร่วมสมัย (มีนาคม 2547) "เสนอคณะอนุกรรมาธิการว่าด้วยการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน: คณะทำงานชนกลุ่มน้อย สมัยที่ 10 วาระที่ 3 (ก)" ( MS Word ) คณะกรรมาธิการสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ เก็บถาวรจากต้นฉบับ( MS Word )เมื่อ28-06-2550 สืบค้นเมื่อ 2006-11-07 . ชาวเคิร์ดได้รับอนุญาตอย่างเป็นทางการตั้งแต่เดือนกันยายน พ.ศ. 2546 ให้ใช้ชื่อภาษาเคิร์ด แต่ไม่สามารถใช้ตัวอักษร x, w หรือ q ได้ ซึ่งพบได้ทั่วไปในภาษาเคิร์ด แต่ไม่มีอยู่ในอักษรละตินเวอร์ชันของตุรกี ... อย่างไรก็ตาม ตัวอักษรเหล่านั้นถูกใช้ในประเทศตุรกีในชื่อบริษัท ช่องทีวีและวิทยุ และเครื่องหมายการค้า ตัวอย่างเช่นกองทัพตุรกีมีบริษัทภายใต้ชื่อAXA OYAKและมี ช่องโทรทัศน์ SHOW TVในตุรกี
  7. มาร์ค ลิเบอร์แมน (24-10-2556) "ตุรกีทำให้ตัวอักษร Q, W และ X ถูกกฎหมาย เย้!" กระดานชนวน ​ดึงข้อมูลเมื่อ 25-10-2556 .
  8. กอร์กัส, จอร์ดี เตเยล (2007) Le mouvement kurde de Turquie en exil: continuités et allowanceités du nationalisme kurde sous le mandat français en Syrie et au Liban (1925-1946) (ในภาษาฝรั่งเศส) ปีเตอร์ แลง. พี 303. ไอเอสบีเอ็น 978-3-03911-209-8-
  9. กอร์กาส, จอร์ดี เทเจล (2007), หน้า 305
  10. บาฮาดูร์, มูฮัมมาเดรซา. "คู่มือตัวอักษรและการออกเสียงKirmaşanî " สืบค้นเมื่อ 13-08-2023 – ผ่านทาง Academia.edu.
  11. (ในภาษาเคิร์ด) گۆڤاری ئەکادیمیای کوردی, ژمارە (١٦)ی ساڵی ٢٠١٠ (The 2010 Journal of Kurdish Academy, Issue 16), 14-16
  12. ↑ ab ทีม Unicode ของ KRG-IT "แป้นพิมพ์เคิร์ด" unicode.ekrg.org . ดึงข้อมูลเมื่อ2016-03-01 .
  13. "ڕێنووس". yageyziman.com ​ดึงข้อมูลเมื่อ2016-03-01 .
  14. อะห์มัด บิน, ʿอาลี อิบนุ วะห์ชียะฮ์ (2014) [1806] ตัวอักษรโบราณและอักษรอียิปต์โบราณที่อธิบายโดยเรื่องราวของนักบวชชาวอียิปต์ ชนชั้น การริเริ่ม และการเสียสละของพวกเขา แปลโดยโจเซฟ ฟอน แฮมเมอร์, Purgstall ลอนดอน: ลิขสิทธิ์วรรณกรรม, Llc. หน้า 53–134. ไอเอสบีเอ็น 978-1498138833-
  15. "ศาสตร์ลึกลับในวัฒนธรรมอิสลามยุคก่อนสมัยใหม่" (PDF ) สมมติฐาน . Orient-Institut Beirut , มหาวิทยาลัยอเมริกันแห่งเบรุต . 27-11-2556 . สืบค้นเมื่อ 2021-11-17 .
  16. ^ Һ'. ชอนดี (1974) Ҙлифба (3000 экз ed.). เอเรวาน: луйс. พี 96.
  17. "การเปรียบเทียบสคริปต์เคิร์ดที่แตกต่างกัน" (PDF )
  18. (ในภาษารัสเซีย) Курдский язык (ภาษาเคิร์ด), Кругосвет ( ครูโกสเวต )
  19. "ภาษาเคิร์ด ตัวอักษร และการออกเสียง". omniglot.com . สืบค้นเมื่อ2021-04-23 .
  20. (ในภาษารัสเซีย) Культура и письменность Востока (วัฒนธรรมและวรรณกรรมตะวันออก) พ.ศ. 2471 เลขที่ 2
  21. ยาซิดิส i. ทั่วไปที่สารานุกรมอิหร่านิกา
  22. โอมาร์คาลี, คันนา. "กิตาบ อัลจิลวา" สารานุกรมอิสลาม ฉบับที่สาม . ดอย :10.1163/1573-3912_ei3_COM_35639.
  23. ↑ ab Rovenchak, A., Pirbari, D., & Karaca, E. (2019) L2/19-051R ข้อเสนอสำหรับการเข้ารหัสสคริปต์ Yezidi ใน SMP ของ UCS
  24. โรเวนชัค, เอ. (2019) ข้อมูลเกี่ยวกับ Yezidi UUM และ hamza
  25. ↑ ab "ç", Wîkîferheng (in Kurdish), 2023-07-06 , ดึงข้อมูลเมื่อ2023-08-11
  26. "การเปรียบเทียบสคริปต์เคิร์ดที่แตกต่างกัน" (PDF )
  27. "h", Wîkîferheng (in Kurdish), 2023-07-06 , ดึงข้อมูลเมื่อ2023-08-11
  28. "i", Wîkîferheng (in Kurdish), 2023-07-13 , ดึงข้อมูลเมื่อ2023-08-13
  29. "k", Wîkîferheng (in Kurdish), 2023-07-06 , ดึงข้อมูลเมื่อ2023-08-11
  30. "l", Wîkîferheng (in Kurdish), 2023-07-13 , ดึงข้อมูลเมื่อ 2023-08-11
  31. "o", Wîkîferheng (in Kurdish), 2023-07-06 , ดึงข้อมูลเมื่อ2023-08-11
  32. ↑ ab "p", Wîkîferheng (in Kurdish), 2023-08-05 , ดึงข้อมูลเมื่อ2023-08-11
  33. "R", Wîkîferheng (in Kurdish), 2023-07-13 , ดึงข้อมูลเมื่อ2023-07-19
  34. "t", Wîkîferheng (in Kurdish), 2023-07-30 , ดึงข้อมูลเมื่อ 2023-08-11
  35. "û", Wîkîferheng (in Kurdish), 2024-02-22 , ดึงข้อมูลเมื่อ2024-02-22

ลิงค์ภายนอก

  • KAL – ตารางอักษรเคิร์ดต่างๆ
  • Omniglot: ภาษาเคิร์ด ตัวอักษร และการออกเสียง
  • แบบอักษร Unicode ของเคิร์ด
Retrieved from "https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kurdish_alphabets&oldid=1217712352"