อักษรจอร์เจีย

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ข้ามไปที่การนำทาง ข้ามไปที่การค้นหา

จอร์เจียน
Damts'erloba.svg
damts'erloba "script" ในMkhedruli
ประเภทสคริปต์
ช่วงเวลา
ค.ศ. 430 [1] – ปัจจุบัน
ทิศทางซ้ายไปขวา แก้ไขบน Wikidata
ภาษา
สคริปต์ที่เกี่ยวข้อง
ระบบผู้ปกครอง
ลำดับตัวอักษรที่ไม่แน่นอนซึ่งจำลองตามภาษากรีก
  • จอร์เจียน
ISO 15924
ISO 15924เกียร์ ,, จอร์เจียน (Mkhedruli และ Mtavruli) – จอร์เจีย (Mkhedruli)
Geok, 241– Khutsuri (Asomtavruli และ Nuskhuri)
Unicode
นามแฝง Unicode
จอร์เจียน
 บทความนี้ประกอบด้วยการถอดเสียงในสัทอักษรสากล (IPA ) สำหรับคำแนะนำเบื้องต้นเกี่ยวกับสัญลักษณ์ IPA โปรดดูHelp :IPA สำหรับความแตกต่างระหว่าง[ ] , / / ​​และ ⟨ ⟩ โปรดดูที่IPA § วงเล็บและตัวคั่นการถอดความ
อักษรจอร์เจีย
ตัวอักษรจอร์เจียที่สวยงาม.jpg
ประเทศจอร์เจีย
อ้างอิง01205
ภูมิภาค
ประวัติจารึก
จารึก2559 (11 ครั้ง)

สคริปต์จอร์เจียเป็นระบบการเขียนสามระบบที่ใช้ในการเขียนภาษาจอร์เจีย : Asomtavruli , NuskhuriและMkhedruli แม้ว่าระบบจะมีลักษณะที่แตกต่างกันออกไป แต่ตัวอักษร ของพวกมัน ก็มีชื่อและลำดับตัวอักษรเหมือนกัน และเขียนในแนวนอนจากซ้ายไปขวา จากสามสคริปต์ Mkhedruli ซึ่งครั้งหนึ่งเคยเป็นสคริปต์พลเรือนของราชอาณาจักรจอร์เจียและส่วนใหญ่ใช้สำหรับกฎบัตรของราชวงศ์ปัจจุบันเป็นสคริปต์มาตรฐานสำหรับภาษาจอร์เจียสมัยใหม่และภาษา Kartvelian ที่เกี่ยวข้อง ในขณะที่ Asomtavruli และ Nuskhuri นั้นใช้เฉพาะโดยคริสตจักรออร์โธดอกซ์จอร์เจียในตำราพิธีกรรมทางศาสนาและการยึดถือ [2]

สคริปต์จอร์เจียมีลักษณะเฉพาะและไม่เคยมีการสร้างต้นกำเนิดที่แน่นอน อย่างไรก็ตาม ในเงื่อนไขเชิงโครงสร้างที่เคร่งครัดลำดับตัวอักษรส่วนใหญ่สอดคล้องกับอักษรกรีกยกเว้นตัวอักษรที่แสดงถึงเสียงภาษาจอร์เจียที่ไม่เหมือนใคร ซึ่งจัดกลุ่มไว้ที่ส่วนท้าย [3] [4]เดิมประกอบด้วย 38 ตัวอักษร , [5]ขณะนี้จอร์เจียเขียนด้วยตัวอักษร 33 ตัวอักษร เนื่องจากห้าตัวอักษรล้าสมัย จำนวนตัวอักษรจอร์เจียที่ใช้ในภาษา Kartvelian อื่นแตกต่างกันไป Mingrelianใช้ 36: 33 ตัวที่เป็นจดหมายภาษาจอร์เจียในปัจจุบัน จดหมายภาษาจอร์เจียที่ล้าสมัยหนึ่งฉบับ และจดหมายเพิ่มเติมอีกสองฉบับสำหรับ Mingrelian และSvan. Lazใช้ตัวอักษรจอร์เจีย 33 ตัวในปัจจุบันเช่นเดียวกับ Mingrelian บวกกับจดหมายที่ล้าสมัยฉบับเดียวกันและจดหมายที่ยืมมาจากภาษากรีกทั้งหมด 35 ฉบับ ภาษา Kartvelian ที่สี่คือ Svan ไม่ได้เขียนโดยทั่วไป แต่เมื่อเป็นจะใช้ตัวอักษรจอร์เจียตามที่ใช้ ใน Mingrelian โดยมีจดหมายจอร์เจียที่ล้าสมัยเพิ่มเติมและบางครั้งก็เสริมด้วยเครื่องหมายกำกับเสียงสำหรับสระหลายตัว [2] [6]

สคริปต์จอร์เจียได้รับสถานะระดับชาติของมรดกทางวัฒนธรรม ที่จับต้องไม่ได้ ในจอร์เจียในปี 2558 [7]และจารึกไว้ใน รายชื่อตัวแทนของ มรดก วัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติของ ยูเนสโก ในปี 2559 [8]

อักษรจอร์เจียสามตัว: Asomtavruli , NuskhuriและMkhedruli

ต้นกำเนิด

ที่มาของสคริปต์ภาษาจอร์เจียนั้นไม่ค่อยมีใครรู้จัก และไม่มีข้อตกลงที่สมบูรณ์ระหว่างนักวิชาการชาวจอร์เจียและต่างประเทศเกี่ยวกับวันที่สร้าง ผู้ออกแบบสคริปต์ และอิทธิพลหลักในกระบวนการนั้น

เวอร์ชันแรกของสคริปต์คือAsomtavruliซึ่งมีอายุย้อนไปถึงศตวรรษที่ 5; สคริปต์อื่นๆ ถูกสร้างขึ้นในศตวรรษต่อมา นักวิชาการส่วนใหญ่เชื่อมโยงการสร้างสคริปต์จอร์เจียกับกระบวนการการทำให้เป็นคริสเตียนของไอบีเรีย (เพื่อไม่ให้สับสนกับคาบสมุทรไอบีเรีย ) ซึ่งเป็นอาณาจักรหลักของจอร์เจียแห่งKartli ดังนั้นตัวอักษรจึงน่าจะถูกสร้างขึ้นระหว่างการแปลงของไอบีเรียภายใต้กษัตริย์มีเรียนที่ 3 (326 หรือ 337) และจารึก Bir el Quttที่ 430 [9] ควบคู่ไปกับอักษรอาร์เมเนีย [10]มีการใช้ครั้งแรกสำหรับการแปลพระคัมภีร์ไบเบิลและวรรณกรรมคริสเตียนอื่นๆ เป็นภาษาจอร์เจียโดยพระสงฆ์ในจอร์เจียและปาเลสไตน์ [4]ศาสตราจารย์Levan Chilashviliออกเดทกับ จารึก Asomtavruli ที่กระจัดกระจาย ซึ่งเขาค้นพบที่เมืองNekresi ที่ถูกทำลาย ในจังหวัดKakheti ทางตะวันออกสุดของจอร์เจีย ในช่วงปี 1980 จนถึงศตวรรษที่ 1 หรือ 2 ยังไม่ได้รับการยอมรับ (11)

ประเพณีของชาวจอร์เจียที่ได้รับการยืนยันครั้งแรกในพงศาวดารยุคกลางของ Lives of the Kings of Kartli (แคลิฟอร์เนีย 800) [4]กำหนดต้นกำเนิดก่อนคริสต์ศักราชให้กับอักษรจอร์เจียนและตั้งชื่อว่า King Pharnavaz I (ศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสต์ศักราช) เป็น นักประดิษฐ์ เรื่องราวนี้ถือเป็นตำนาน และถูกปฏิเสธโดยฉันทามติทางวิชาการ เนื่องจากไม่พบการยืนยันทางโบราณคดี [4] [12] [13] Rapp ถือว่าประเพณีนี้เป็นความพยายามของคริสตจักรจอร์เจียเพื่อหักล้างประเพณีก่อนหน้านี้ว่าตัวอักษรถูกประดิษฐ์ขึ้นโดยนักวิชาการชาวอาร์เมเนียMesrop Mashtotsและเป็นแอปพลิเคชั่นจอร์เจียของแบบจำลองอิหร่านที่ดึกดำบรรพ์ พระมหากษัตริย์ได้รับการยกย่องในการสร้างสถาบันทางสังคมขั้นพื้นฐาน[14]นักภาษาศาสตร์ชาวจอร์เจีย Tamaz Gamkrelidzeเสนอทางเลือกการตีความประเพณี ก่อนคริสเตียนใช้สคริปต์ต่างประเทศ ( alloglottographyในอักษรอาราเมอิก ) เพื่อเขียนตำราจอร์เจีย [15]

อีกประเด็นหนึ่งของความขัดแย้งในหมู่นักวิชาการก็คือบทบาทของนักบวชอาร์เมเนียในกระบวนการนั้น ตามแหล่งที่มาของอาร์เมเนียในยุคกลางและนักวิชาการจำนวนหนึ่งMesrop Mashtotsซึ่งเป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่าเป็นผู้สร้างตัวอักษรอาร์เมเนียได้สร้างตัวอักษรแอลเบเนียจอร์เจียและคอเคเซียนด้วย ประเพณีนี้มีต้นกำเนิดมาจากผลงานของKoryunนักประวัติศาสตร์และนักเขียนชีวประวัติของ Mashtots ในศตวรรษที่ห้า[16]และถูกอ้างโดยDonald RayfieldและJames R. Russell , [17] [18]แต่ถูกปฏิเสธโดยทุนการศึกษาของจอร์เจียและนักวิชาการชาวตะวันตกบางคนที่ตัดสินข้อความใน Koryun ที่ไม่น่าเชื่อถือหรือแม้แต่การแก้ไขในภายหลัง [4]ในการศึกษาประวัติศาสตร์การประดิษฐ์อักษรอาร์เมเนียและชีวิตของมัชทอต นักภาษาศาสตร์ชาวอาร์เมเนีย ฮราเคีย อาคาเรียน ปกป้องโคยุนอย่างแข็งขันในฐานะแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้ และปฏิเสธการวิพากษ์วิจารณ์เรื่องราวของเขาเกี่ยวกับการประดิษฐ์สคริปต์จอร์เจียโดยแมชทอตส์ [19] Acharian ลงวันที่ประดิษฐ์ถึง 408 สี่ปีหลังจากที่ Mashtots สร้างตัวอักษรอาร์เมเนีย (เขาลงวันที่เหตุการณ์หลังถึง 404) [20]นักวิชาการชาวตะวันตกบางคนอ้างคำกล่าวอ้างของ Koryun โดยไม่ยืนกรานความถูกต้อง[21] [22]หรือยอมรับว่านักบวชอาร์เมเนีย ถ้าไม่ใช่ Mashtots เอง ต้องมีบทบาทในการสร้างบทภาษาจอร์เจีย [4] [13] [23]

การโต้เถียงอีกประการหนึ่งเกี่ยวกับอิทธิพลหลักในการเล่นตัวอักษรจอร์เจีย เนื่องจากนักวิชาการได้ถกเถียงกันว่าได้รับแรงบันดาลใจจากตัวอักษรกรีกหรือโดยตัวอักษรเซมิติกเช่น อ ราเมอิก ประวัติศาสตร์ล่าสุดมุ่งเน้นไปที่ ความคล้ายคลึงกันกับอักษรกรีกมากกว่าในระบบการเขียนแบบคอเคเชียนอื่น ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งลำดับและค่าตัวเลขของตัวอักษร [3] [4]นักวิชาการบางคนยังแนะนำสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมจอร์เจียก่อนคริสเตียนบางตัวหรือเครื่องหมายกลุ่มเพื่อเป็นแรงบันดาลใจสำหรับจดหมายบางฉบับ [24]

อสมทวรลี

Anbandidi Gospelใน Asomtavruli ศตวรรษที่ 9

Asomtavruli ( จอร์เจีย : สมัครสมาชิก ; การ ออกเสียง ภาษาจอร์เจีย :  [ ɑsɔmtʰɑvruli ) ) เป็นสคริปต์ภาษาจอร์เจียที่เก่าแก่ที่สุด ชื่อAsomtavruliหมายถึง "ตัวพิมพ์ใหญ่" จาก "จดหมาย" ของaso ( სო ) และmtavari ( მთ피ვ피 ) "หลัก/หัว" มันยังเป็นที่รู้จักกันในนามMrgvlovani ( จอร์เจีย : მრგვლოვანละ ) "ปัดเศษ" จากคำว่า mrgvali ( მრგვალละ ) "กลม" ซึ่งตั้งชื่อตามรูปร่างของตัวอักษรกลม แม้จะมีชื่อ แต่สคริปต์ "ทุน" นี้มีกล้องเดียว [25]

จารึก Asomtavruli ที่เก่าแก่ที่สุดที่พบจนถึงศตวรรษที่ 5 [26]และBir el Qutt [27]และจารึกBolnisi (28)

ตั้งแต่ศตวรรษที่ 9 อักษรนุสคูรีเริ่มมีความโดดเด่น และบทบาทของอสมทวรลีก็ลดลง อย่างไรก็ตาม อนุสรณ์สถาน epigraphicของศตวรรษที่ 10 ถึง 18 ยังคงเขียนด้วยอักษร Asomtavruli Asomtavruli ในยุคหลังนี้มีการตกแต่งมากขึ้น ในต้นฉบับจอร์เจียนส่วนใหญ่ในศตวรรษที่ 9 ซึ่งเขียนด้วยอักษรนุสคูรี มีการใช้อะซอมตาวรูลีสำหรับชื่อเรื่องและอักษรตัวแรกของบท [29]อย่างไรก็ตาม ต้นฉบับบางเล่มที่เขียนด้วยภาษาอาโสมตรูลีล้วนมีให้เห็นจนถึงศตวรรษที่ 11 [30]

แบบตัวอักษร Asomtavruli

ในสมัยอสมทวรุลีตอนต้น ตัวอักษรสูงเท่ากัน นักประวัติศาสตร์และนักปรัชญาชาวจอร์เจียPavle Ingorokvaเชื่อว่าทิศทางของ Asomtavruli เหมือนกับภาษากรีกในขั้นต้นคือboustrophedonแม้ว่าทิศทางของตำราที่รอดตายจากซ้ายไปขวาจะมาจากซ้ายไปขวา [31]

ในตัวอักษร Asomtavruli ส่วนใหญ่ เส้นตรงคือแนวนอนหรือแนวตั้งและบรรจบกันเป็นมุมฉาก ตัวอักษรตัวเดียวที่มีมุมแหลมคือ ( jani ) มีการพยายามอธิบายข้อยกเว้นนี้หลายครั้ง นักภาษาศาสตร์ชาวจอร์เจียและนักประวัติศาสตร์ศิลป์ Helen Machavariani เชื่อว่าjaniมาจากพระปรมาภิไธยย่อของพระคริสต์ซึ่งประกอบด้วย ( ละini ) และ ( kani ) [32]ตามที่นักวิชาการชาวจอร์เจีย Ramaz Pataridze รูปร่างคล้ายกากบาทของตัวอักษรjaniบ่งบอกถึงจุดสิ้นสุดของตัวอักษรและมีหน้าที่เหมือนกันกับรูปร่างที่คล้ายคลึงกัน ตัวอักษรฟินีเซียนtaw ( ภาษาฟินีเซียน taw.svg), Greek chi (Χ) และLatin X , [33]แม้ว่าตัวอักษรเหล่านี้จะไม่มีฟังก์ชันในภาษาฟินิเซียน กรีก หรือละตินก็ตาม

เหรียญราชินีทามาร์ ค.ศ. 1200 AD.png ดารา-ดารา คนดัง 1210 წ..png
เหรียญของสมเด็จพระราชินีทามาร์แห่งจอร์เจียและพระเจ้าจอร์จที่ 4 แห่งจอร์เจียสร้างโดยใช้อักษร Asomtavruli ค.ศ. 1200–1210

ตั้งแต่ศตวรรษที่ 7 รูปแบบของตัวอักษรบางตัวเริ่มเปลี่ยนไป ความสูงเท่ากันของตัวอักษรถูกละทิ้งโดยมีตัวอักษรขึ้นและลง [34] [35]

ตัวอักษร Asomtavruli
อะ
นิ
บา
นี
กา
นิ
Ⴃ โด
นี่
อี
นี่
Ⴅ วิน
นี่

เซนิ

เขา
Ⴇ ทา
นิ

ใน

k'ani
ลา
ซิ

มณี

นารี

เฮ้

oni

ปารี

ชานี

แร
Ⴑ ซา
นิ

t'ari

วี
ႭჃ

ยูนิ

pari
Ⴕ คะ
นิ
กา
นิ

q'ari

ชินิ

จีน
ซึ
ซิ
ลี่

t'ili

ชารี

คะนิ

การี
จา
นี

แฮ่

จอบ

อสมถะรุลีแสงสว่าง

ในต้นฉบับของนุสคูริ Asomtavruli ใช้สำหรับชื่อเรื่องและตัวพิมพ์ใหญ่ที่ส่องสว่าง ส่วนหลังถูกใช้ในตอนต้นของย่อหน้าซึ่งเริ่มส่วนใหม่ของข้อความ ในช่วงเริ่มต้นของการพัฒนาตำรานุสคูรี ตัวอักษร Asomtavruli นั้นไม่ได้ซับซ้อนและมีความโดดเด่นเป็นพิเศษตามขนาดและบางครั้งก็เขียนด้วยหมึกชาด ต่อมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 10 ตัวอักษรก็สว่างไสว รูปแบบของตัวพิมพ์ใหญ่ Asomtavruli สามารถใช้ระบุยุคของข้อความได้ ตัวอย่างเช่น ในต้นฉบับจอร์เจียนใน ยุค ไบแซนไทน์เมื่อรูปแบบของจักรวรรดิไบแซนไทน์มีอิทธิพลต่อราชอาณาจักรจอร์เจียเมืองหลวงก็สว่างไสวด้วยรูปนกและสัตว์อื่นๆ (36)

ตัวอักษร Asomtavruli მ.png ตัวอักษร Asomtavruli თ (t).png
อักษรตัวพิมพ์ใหญ่ Asomtavruli ตกแต่ง (m) และ (t) ศตวรรษที่ 12-13

จากศตวรรษที่ 11 "กิ่งก้านดอก", "กิ่งก้านสาขา" และ "แขนขาขาด" ของ Asomtavruli ได้รับการพัฒนา สองแห่งแรกพบในอนุสรณ์สถานแห่งศตวรรษที่ 11 และ 12 ในขณะที่อนุสาวรีย์ที่สามถูกใช้จนถึงศตวรรษที่ 18 [37] [38]

ความสำคัญยังติดอยู่กับสีของหมึกด้วย [39]

ตัวอักษร Asomtavruli ( doni ) มักเขียนด้วยเอฟเฟกต์การตกแต่งของปลาและนก [40]

รูปแบบการตกแต่ง "หยิก" ของ Asomtavruli ยังใช้เมื่อตัวอักษรถูก wattled หรือผสมผสานกันหรือตัวอักษรที่เล็กกว่าจะถูกเขียนในตัวอักษรอื่น ๆ ส่วนใหญ่จะใช้สำหรับพาดหัวข่าวของต้นฉบับหรือหนังสือ แม้ว่าจะมีจารึกที่สมบูรณ์ซึ่งเขียนในรูปแบบ "หยิก" ของ Asomtavruli เท่านั้น [41]

Mokvis saxareba - เพื่อน saxareba.png
ชื่อพระกิตติคุณมัทธิวในรูปแบบการตกแต่ง Asomtavruli "Curly"

ลายมือของอสมทวรลี

ตารางต่อไปนี้แสดงลำดับเส้นขีดและทิศทางของตัวอักษร Asomtavruli แต่ละตัว: [42]

Asomtavruli.svg

นุสกูรี

นุสคูรีแห่งมิคาเอล โมเดรคิลี ศตวรรษที่ 10

Nuskhuri ( จอร์เจีย : ნუსხურ ; การ ออกเสียง จอร์เจีย :  [nusxuri] ) เป็นอักษรจอร์เจียตัวที่สอง ชื่อ นุสคูรี มาจากนุสคา( ნუსხა ) ซึ่งหมายถึง "สินค้าคงคลัง" หรือ "กำหนดการ" ในไม่ช้านุสคูริก็ถูกเสริมแต่งด้วยตัวพิมพ์ใหญ่ที่มีแสงสว่าง จากอโศกตาวรูลี ในต้นฉบับทางศาสนา การรวมกันนี้เรียกว่าคุทซูรี ( จอร์เจีย : ხუცურ , "เสมียน" จาก คุตเสซี ( ხუცეს " เสมียน ") และ มักใช้ในhagiography [ 43]

นุสคูรีปรากฏตัวครั้งแรกในศตวรรษที่ 9 เป็นภาพกราฟิกที่แตกต่างของอาโสมตรูลี [9]จารึกที่เก่าแก่ที่สุดพบได้ในโบสถ์ Ateni Sioniและมีอายุถึง 835 AD [44]ต้นฉบับนุสคูรีที่ยังหลงเหลืออยู่มีอายุจนถึงคริสตศักราช 864 [45]นุสคูริมีอำนาจเหนืออาโสมตรูลีตั้งแต่ศตวรรษที่ 10 [43]

แบบตัวอักษรนุสกูรี

ตัวอักษรนุสคูริมีความสูงต่างกันไป โดยมีทั้งขึ้นและลง และเอียงไปทางขวา ตัวอักษรมีรูปร่างเป็นเหลี่ยม โดยมีแนวโน้มที่จะลดความซับซ้อนของรูปร่างใน Asomtavruli อย่างเห็นได้ชัด ทำให้สามารถเขียนต้นฉบับได้เร็วขึ้น [46]

Asomtavruli u.svgตัวอักษร Asomtavruli ( oni ) และ ( vie ). การควบตัวอักษรเหล่านี้ทำให้เกิดจดหมายใหม่ในนุสคูริuniนุสคูริ o.svgNuskhuri vie.svgนุสคูริ u.svg
ตัวอักษรนุสกูรี
อะ
นิ
บา
นี
กา
นิ
ⴃ โด
นี่
อี
นี่
ⴅ วิน
นี่

เซนิ

เขา
ⴇ ทา
นิ

ใน

k'ani
ลา
ซิ

มณี

นารี

เฮ้

oni

ปารี

ชานี

แร
ⴑ ซา
นิ

t'ari

วี
ⴍⴣ ⴓ
ยูนิ

pari
ⴕ คะ
นิ
กา
นิ

q'ari

ชินิ

จีน
ซึ
ซิ
ลี่

t'ili

ชารี

คะนิ

การี
จา
นี

แฮ่

จอบ
หมายเหตุ: หากไม่มีการสนับสนุนแบบอักษรที่เหมาะสม คุณอาจเห็นเครื่องหมายคำถาม กล่องหรือสัญลักษณ์อื่นๆ แทนตัวอักษรนุสคูรี

ลายมือของนุสกูรี

ตารางต่อไปนี้แสดงลำดับการขีดและทิศทางของตัวอักษรนุสกูรีแต่ละฉบับ: [47]

Nuskhuri.svg

การใช้AsomtavruliและNuskhuriวันนี้

Asomtavruli ถูกใช้อย่างเข้มข้นในการยึดถือจิตรกรรมฝาผนัง และการออกแบบภายนอก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในงานแกะสลักหิน [48] ​​นักภาษาศาสตร์ชาวจอร์เจียAkaki Shanidzeได้พยายามแนะนำ Asomtavruli ลงในอักษร Mkhedruli ในปี 1950 ในยุค 50 เพื่อใช้เป็นตัวพิมพ์ใหญ่เพื่อเริ่มประโยค เช่นเดียวกับในอักษรละติน [49] Asomtavruli และ Nuskhuri ใช้อย่างเป็นทางการโดยคริสตจักรออร์โธดอกซ์จอร์เจียข้าง Mkhedruli พระสังฆราชอิเลียที่ 2 แห่งจอร์เจียเรียกร้องให้ผู้คนใช้อักษรจอร์เจียทั้งสามฉบับ [50]

มเคดรูลี

กฎบัตรของกษัตริย์Bagrat IV แห่งจอร์เจียใน Mkhedruli ศตวรรษที่ 11
กฎบัตรของราชินีทามาร์แห่งจอร์เจียในมเคดรูลี ศตวรรษที่ 12
กฎบัตรของกษัตริย์Vakhtang VI แห่ง Kartliใน Mkhedruli ค.ศ. 1712

Mkhedruli ( จอร์เจีย : მხედრულ ; การ ออกเสียง จอร์เจีย :  [mxɛdruli] ) เป็นอักษรจอร์เจียตัวที่สามและเป็นปัจจุบัน มเคดรูลี ความหมายตามตัวอักษรว่า " ทหารม้า " หรือ " ทหาร " มาจาก คำว่า มเคดาริ ( მხედარ ละ ) หมายถึง " นักขี่ม้า ", " อัศวิน ", " นักรบ " [51]และ "ทหาร ม้า " [52]

Mkhedruli เป็นแบบสองสภาโดยมีอักษรตัวพิมพ์ใหญ่เรียกว่า Mkhedruli Mtavruli ( მხედრულ მთ მთ ვრულ ) หรือเพียง Mtavruli ( მთ მთ ; การ ออกเสียงภาษาจอร์เจีย:  [mtʰɑvruli] ) ทุกวันนี้ Mtavruli มักใช้ใน ข้อความ ตัวพิมพ์ใหญ่ทั้งหมดในชื่อหรือเพื่อเน้นคำ แม้ว่าในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 และต้นศตวรรษที่ 20 มีการใช้เป็นครั้งคราว เช่น ในภาษาละตินและอักษรซีริลลิก เพื่อทำให้คำนามที่เหมาะสมหรือคำแรกของ a เป็นตัวพิมพ์ใหญ่ ประโยค. [53]

Mkhedruli ปรากฏตัวครั้งแรกในศตวรรษที่ 10 จารึก Mkhedruli ที่เก่าแก่ที่สุดพบได้ในโบสถ์ Ateni Sioniย้อนหลังไปถึง 982 AD ข้อความที่เขียนโดย Mkhedruli ที่เก่าแก่ที่สุดเป็นอันดับสองพบได้ในกฎบัตรของกษัตริย์Bagrat IV แห่งจอร์เจีย ในศตวรรษ ที่ 11 ส่วนใหญ่ใช้ในราชอาณาจักรจอร์เจีย Mkhedruli สำหรับกฎบัตรเอกสารทางประวัติศาสตร์ ต้นฉบับและจารึก [54] Mkhedruli ถูกใช้เพื่อจุดประสงค์ที่ไม่ใช่ทางศาสนาเท่านั้นและเป็นตัวแทนของสคริปต์ "พลเรือน", "ราชวงศ์" และ "ฆราวาส" [55] [56]

มเคดรูลีมีบทบาทเหนือกว่าบทอื่น ๆ อีกสองบทมากขึ้นเรื่อย ๆ แม้ว่าคุทสุรี (นุสคูรีกับอสมทวรุลี) ก็ถูกใช้จนถึงศตวรรษที่ 19 Mkhedruli กลายเป็นระบบการเขียนภาษาจอร์เจียสากลนอกคริสตจักรในศตวรรษที่ 19 ด้วยการก่อตั้งและพัฒนาแบบอักษรจอร์เจียนที่พิมพ์ออกมา [57]

แบบตัวอักษรมเคดรูลี

จารึก Mkhedruli ของศตวรรษที่ 10 และ 11 มีลักษณะเป็นรูปทรงกลมของตัวอักษร Nuskhuri แบบเหลี่ยมและทำให้โครงร่างสมบูรณ์ในตัวอักษรทั้งหมด ตัวอักษร Mkhedruli เขียนในระบบสี่เชิงเส้นคล้ายกับนุสคูรี Mkhedruli มีความกลมกล่อมและเป็นอิสระมากขึ้นในการเขียน มันทำลายกรอบที่เข้มงวดของตัวอักษรสองตัวก่อนหน้าคือ Asomtavruli และ Nuskhuri ตัวอักษร Mkhedruli เริ่มติดกันและมีการประดิษฐ์ตัวอักษรฟรีมากขึ้น [58]

ข้อความที่ตัดตอนมาจากกฎบัตรของกษัตริย์ Bagrat IV แห่ง Georgia.svg

ตัวอย่างหนึ่งในตำราที่เขียนโดย Mkhedruli ที่เก่าแก่ที่สุดที่พบในกฎบัตรของกษัตริย์Bagrat IV แห่งจอร์เจียศตวรรษที่ 11

" Gurgen  : ราชา : แห่งราชา : ปู่ทวด : ของฉัน : Bagrat Curopalates "
ค้นหา 1187 წ..png
เหรียญของราชินีทามาร์แห่งจอร์เจียในมเคดรูลี ค.ศ. 1187

อักษรจอร์เจียสมัยใหม่

ตัวอักษรจอร์เจียสมัยใหม่ประกอบด้วย 33 ตัวอักษร:

บัญชีผู้ใช้นี้เป็น
ส่วนตัว
บา
นี
กา
นิ
დ โด
นี่
อี
นี่
ვ วิน
นี่

เซนิ
თ ทา
นิ
คลิป
แรก

k'ani
ลา
ซิ

มณี

นารี

oni

ปารี

ชานี

แร
ს ซา
นิ

t'ari

ยูนิ

pari
ქ คะ
นิ
กา
นิ

q'ari

ชินิ

จีน
ซึ
ซิ
ลี่

t'ili

ชารี

คะนิ
จา
นี

แฮ่

ตัวอักษรถูกลบออกจากตัวอักษรจอร์เจีย

สมาคมเพื่อการกระจายการรู้หนังสือในหมู่ชาวจอร์เจียก่อตั้งโดยเจ้าชายอิเลีย ชั ชวาด เซในปี พ.ศ. 2422 ได้ทิ้งจดหมายห้าฉบับจากอักษรจอร์เจียนที่ซ้ำซ้อน: [25]


เขา

เฮ้

วี

การี

จอบ
  • ( เขา ) /eɪ/, Svan /eː/, บางครั้งเรียกว่า " ei " [59]หรือ " e-merve " ("eighth e ") [60]เทียบเท่ากับ ეჲ eyในภาษา ქრ სტჱ ~ ქრ სტეჲ krist' เอ๋ 'พระคริสต์'
  • ( hie ) /je/ หรือที่เรียกอีกอย่างว่าyota [ 60]ปรากฏแทน ი ( ini ) หลังสระ แต่มีการออกเสียงเหมือนกับ ი ( ini ) และถูกแทนที่ด้วย ดังนั้น ქრ ~ ქრ ქრ krist'ey "Christ" จึงถูกเขียนว่า ქრ ქრ krist'e
  • ( vie ) /uɪ/, Svan /w/ [60]ออกเสียงเหมือนกับ ვÃ vi และถูกแทนที่ด้วยลำดับ นั้นเช่นในსხჳს
  • ( qari , hari ) /q⁽ʰ⁾/ [60]ออกเสียงเหมือนกับ ხ ( khani ) และถูกแทนที่ด้วย เช่น ჴლმწ ფე กลายเป็น ხელმწ ფე "อธิปไตย"
  • ( hoe ) /oː/ [60]ใช้สำหรับอุทาน hoi! และตอนนี้สะกดว่า ჰო ยังใช้ในค้างคาวสำหรับ/ ʕ /หรือ/ ɦ /เสียง

ทั้งหมด ยกเว้น ჵ ( จอบ ) ยังคง ใช้ในตัวอักษร Svan ; ჲ ( hie ) ใช้ใน ตัวอักษร MingrelianและLaz เช่น กันสำหรับ y-sound / j / อีกหลายคนใช้สำหรับAbkhazและOssetianในช่วงเวลาสั้น ๆ ที่พวกเขาเขียนด้วยสคริปต์ Mkhedruli

ตัวอักษรที่เพิ่มไปยังตัวอักษรอื่น ๆ

Mkhedruli ได้รับการดัดแปลงเป็นภาษาอื่นนอกเหนือจากจอร์เจีย ตัวอักษรเหล่านี้บางตัวยังคงใช้ตัวอักษรที่ล้าสมัยในจอร์เจีย ในขณะที่บางตัวอักษรต้องการตัวอักษรเพิ่มเติม:


ฟิ

ชวา
เอล
ฟี

กลายเป็น กานิ
ไอ
นี่

ตัวแก้ไข nar
เอิ

สัญญาณยาก

ป้ายริมฝีปาก
  • ( fi " phi ") ใช้ในLazและSvanและก่อนหน้านี้ในภาษาOssetianและAbkhazian [2]มาจากอักษรกรีก Φ ( phi )
  • ( shva " schwa ") หรือที่เรียกว่าynใช้สำหรับ เสียง schwaในSvanและMingrelianและก่อนหน้านี้ในภาษา Ossetian และ Abkhazian [2]
  • ( elifi " alif ") ใช้สำหรับช่องสายเสียงใน Svan และ Mingrelian [2]มันเป็นการกลับรายการ ⟨ყ⟩ ( q'ari )
  • ( หัน กานี ) เคยถูกใช้สำหรับ[ ɢ ]ในวรรณกรรมอีวานเจลิคัลในภาษาดาเกสถาน [2]
  • ( modifier nar ) ใช้ในBats มันทำให้จมูกสระก่อนหน้า [61]
  • ( aini " ain ") บาง ครั้งใช้สำหรับ[ ʕ ]ในBats [2]มาจากอักษรอารบิก ⟨ﻋ⟩ ( 'ain )
  • ( aen ) ใช้ในภาษาออ สเซเชียน เมื่อเขียนด้วยอักษรจอร์เจียน มันออกเสียงว่า[ ə ] . [62]
  • ( เครื่องหมายยาก ) ถูกใช้ใน Abkhaz สำหรับvelarizationของพยัญชนะก่อนหน้า [63]
  • ( labial sign ) ถูกใช้ใน Abkhaz สำหรับ การทำให้เสียงของ พยัญชนะก่อนหน้า [63]

ลายมือของมเคดรูลี

ตารางต่อไปนี้แสดงลำดับเส้นขีดและทิศทางของจดหมาย Mkhedruli แต่ละฉบับ: [64] [65] [66]

Mkhedruli.svg

และ_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ ჯ (รูปแบบอื่น).png_ คานขวางในแนวทแยง); แม้จะเขียนเป็นแนวทแยง โดยทั่วไปแล้ว คานขวางจะสั้นกว่าที่พิมพ์

  • มีเพียงสี่ตัวอักษรเท่านั้นที่มีความสูง xโดยไม่มีทั้ง ขึ้น และลง : ซะ, , ข้อมูล, ო
  • สิบสามมี ascenders เช่น b หรือ d ในภาษาอังกฤษ: ბ, ზ, მ, ნ, პ, რ, ს, შ, ჩ, ძ, წ, ხ, ჰ
  • จำนวนที่เท่ากันจะมีค่าจากมากไปน้อย เช่น p หรือ q ในภาษาอังกฤษ: გ, დ, ე, ვ, კ, ლ, ჟ, ტ, უ, ფ, ღ, ყ, ც
  • ตัวอักษรสามตัวมีทั้งแบบขึ้นและลง เช่นþในภาษาอังกฤษแบบเก่า : ქ, ჭ และ (เป็นลายมือ) ჯ წ มีทั้งแบบพิมพ์ขึ้นและลง และบางครั้งก็เขียนด้วยลายมือ

การเปลี่ยนแปลง

รูปแบบโวหารของตัวอักษร რ และ ლ บนป้ายชื่อถนนสำหรับRustaveli Avenueโดยแสดงรูปแบบต่างๆ ในชื่อRustaveliโดยที่ უსთავე ლ ละคล้ายɦ უსთავე
Mtavruliคือ ข้อความ ทั้งหมด บน รถตำรวจจอร์เจีย

ตัวอักษรหลายตัวมีความแตกต่างกันและโวหาร ตัวอย่างเช่น วงกลมบนของ ( zeni ) และเส้นขีดบนของ ( rae ) อาจไปในทิศทางอื่นนอกเหนือจากที่แสดงในแผนภูมิ (นั่นคือ ทวนเข็มนาฬิกาเริ่มต้นที่ 3 นาฬิกาขึ้นไป – ดู ส่วนลิงค์ภายนอกสำหรับวิดีโอของคนเขียน)

รุ่นทั่วไปอื่นๆ:

  • ( gani ) อาจเขียนเหมือน ( vini ) โดยมีวงปิดที่ด้านล่าง
  • ( doni ) มักเขียนด้วยลูปธรรมดาด้านDoni (รูปแบบอื่น).svgบน
  • , และ ( k'ani, tsani, dzili ) โดยทั่วไปจะเขียนด้วยเส้นตรงแนวตั้งที่ด้านบน ตัวอย่างเช่น ( tsani ) คล้ายกับ U โดยมีลักยิ้มอยู่ทางด้านขวา
  • ( lasi ) มักเขียนด้วยส่วนโค้งเดียวลาซี (รูปแบบอื่น).svg. แม้ว่าทั้งสามจะถูกเขียนขึ้นก็ตาม โดยทั่วไปแล้วพวกมันจะมีขนาดไม่เท่ากันทั้งหมด ดังที่เป็นในการพิมพ์ แต่ค่อนข้างจะอยู่บนส่วนโค้งกว้างด้านเดียวเหมือนรอยบุ๋มสองรอย
  • ไม่ค่อยมี ( oni ) เขียนเป็นมุมฉาก , Oni (รูปแบบอื่น).svg.
  • ( rae ) มักเขียนด้วยส่วนโค้งRae (รูปแบบอื่น).svgเดียว เช่น ภาษาละติน ⟨h⟩
  • ( t'ari ) มักมีวงกลมเล็กๆ ที่มีหางห้อยอยู่ในชาม แทนที่จะเป็นวงกลมเล็กๆ สองวงดังที่พิมพ์ หรือเป็นรูปตัว O ที่มีเส้นแนวตั้งตรงตัดกันด้านบน นอกจากนี้ยังอาจหมุนตามเข็มนาฬิกาเล็กน้อย โดยให้วงกลมเล็กๆ อยู่ทางด้านขวาและไม่ใกล้กับด้านบนสุด
  • ( ts'ili ) โดยทั่วไปจะเขียนด้วยชามกลมที่ด้านTs'ili (รูปแบบอื่น).svgล่าง อีกรูปแบบหนึ่งมีชามสามเหลี่ยม
  • ( ch'ari ) อาจเขียนได้โดยไม่ต้องใช้ตะขอที่ด้านบน และมักใช้เส้นแนวตั้งเป็นเส้นตรงทั้งหมด
  • ( เขา ) อาจเขียนโดยไม่มีการวนซ้ำ เหมือนการรวมตัวของ ს และ ჰ
  • ( jani ) บางครั้งเขียนเพื่อให้ดูเหมือนภาษาละติน "X" ที่ติด หู

ตัวอักษรที่คล้ายกัน

ตัวอักษรหลายตัวมีความคล้ายคลึงกันและอาจสับสนในตอนแรก โดยเฉพาะในการเขียนด้วยลายมือ

  • สำหรับ ( vini ) และ ( k'ani ) ความแตกต่างที่สำคัญคือด้านบนเป็นส่วนโค้งเต็มหรือเส้นแนวตั้ง (ไม่มากก็น้อย)
  • สำหรับ ( vini ) และ ( gani ) ไม่ว่าด้านล่างจะเป็นเส้นโค้งเปิดหรือปิด (วง) เช่นเดียวกับ ( uni ) และ ( shini ); ในการเขียนด้วยลายมือส่วนบนอาจมีลักษณะเหมือนกัน ในทำนองเดียวกัน ( sani ) และ ( khani )
  • สำหรับ ( k'ani ) และ ( p'ari ) ความแตกต่างที่สำคัญคือว่าตัวอักษรนั้นเขียนอยู่ต่ำกว่าหรือสูงกว่า x-height และไม่ว่าจะเขียนจากบนลงล่างหรือจากล่างขึ้นบน
  • ( dzili ) เขียนด้วยยอดแนวตั้ง

อักษรควบ อักษรย่อ และการประดิษฐ์ตัวอักษร

Asomtavruli มักจะเก๋ไก๋อย่างมาก และตัวเขียนก็ประกอบเข้าด้วยกันได้ง่ายอักษรพันกัน และตัวอักษรที่วางอยู่ภายในตัวอักษรหรือ โมโนแก รม อื่น ๆ [67]

Gani-Nari Asomtavruli.svg
อักษรควบของอักษรย่อ Asomtavruli ของ King Vakhtang I แห่ง Iberia , Ⴂ Ⴌ (გნ, GN)
Ani-Doni Asomtavruli.svg
การควบของตัวอักษร Asomtavruli Ⴃ Ⴀ (და, da) "และ"

Nuskhuri เช่น Asomtavruli ก็มักจะเก๋ไก๋เช่นกัน นักเขียน มักสร้าง อักษรควบและตัวย่อสำหรับnomina sacraรวมทั้งตัวกำกับเสียงที่เรียกว่าkaragmaซึ่งคล้ายกับtitla เนื่องจากสื่อการเขียนเช่นหนังลูกวัวหายากและมีค่ามาก การย่อจึงเป็นมาตรการที่แพร่หลายในต้นฉบับและhagiographyภายในศตวรรษที่ 11 [68]

Romeli Nuskhuri.svg
นุสคูรี ย่อมาจาก რომელ โรเมลี “ซึ่ง”
Iesou Krist'e Nuskhuri.svg
นุสคูรี ย่อมาจาก ესუ ქრ (iesu kriste) "พระเยซูคริสต์"

Mkhedruli ในศตวรรษที่ 11 ถึง 17 ก็ใช้ไดกราฟจนถึงจุดที่จำเป็นต้องมีการยึดมั่นในระบบที่ซับซ้อน [69]

Ani Mkhedruli.svg
การควบ Mkhedruli ของ და (ดา) "และ"
Garsevan Chavchavadze signature.svg Archil of Imereti signature.svg
การประดิษฐ์ตัวอักษร Mkhedruli ของ Prince Garsevan Chavchavadzeและ King Archil of Imereti

แบบอักษร

สคริปต์ภาษาจอร์เจียมีแบบอักษร เพียงตัวเดียว แม้ว่าโปรแกรมประมวลผลคำสามารถใช้การจัดรูปแบบอัตโนมัติ ("ปลอม") [70] แบบเฉียงและหนากับข้อความภาษาจอร์เจียได้ ตามเนื้อผ้า Asomtavruli ใช้สำหรับชื่อบทหรือส่วน โดยที่สคริปต์ละตินอาจใช้ตัวหนาหรือตัวเอียง

เครื่องหมายวรรคตอน

ในเครื่องหมายวรรคตอน Asomtavruli และ Nuskhuri จุดต่างๆ ถูกนำมาใช้เป็นตัวแบ่งคำและเพื่อแยกวลี อนุประโยค และย่อหน้า ในจารึกขนาดใหญ่และต้นฉบับของศตวรรษที่ 5 ถึง 10 สิ่งเหล่านี้เขียนเป็นขีดกลาง เช่น −, = และ =− ในศตวรรษที่ 10 Ephrem Mtsire ได้แนะนำกลุ่มจุดหนึ่ง (·) สองจุด (:) สามจุด ( ) และหกจุด (჻჻) (ต่อมาบางครั้งก็เป็นวงกลมเล็กๆ) เพื่อบ่งชี้ว่ามีการเพิ่มช่วงพักในข้อความ จุดหนึ่งจุดระบุ "การหยุดเล็กน้อย" (น่าจะเป็นการเว้นคำง่ายๆ) จุดสองจุดที่ทำเครื่องหมายหรือแยก "คำพิเศษ" แยกกัน จุดสามจุดสำหรับ "การหยุดที่ใหญ่กว่า" (เช่นชื่อและชื่อ "อเล็กซานเดอร์อธิปไตย" ด้านล่าง หรือชื่อพระกิตติคุณมัทธิวด้านบน) และจุดหกจุดเพื่อระบุจุดสิ้นสุดของประโยค เริ่มตั้งแต่ศตวรรษที่ 11 เครื่องหมายที่คล้ายกับเครื่องหมายอะพอสทรอฟีและเครื่องหมายจุลภาคถูกนำมาใช้ ใช้เครื่องหมายอะพอสทรอฟีเพื่อทำเครื่องหมายคำที่เป็นคำถาม และเครื่องหมายจุลภาคปรากฏขึ้นที่ส่วนท้ายของประโยคคำถาม ตั้งแต่ศตวรรษที่ 12 เป็นต้นมา สิ่งเหล่านี้ถูกแทนที่ด้วยเครื่องหมายอัฒภาค ( เครื่องหมายคำถามภาษากรีก ) ในศตวรรษที่ 18 พระสังฆราชแอนตันที่ 1 แห่งจอร์เจียได้ปฏิรูประบบอีกครั้งโดยใช้เครื่องหมายจุลภาค จุดเดียว และจุดสองจุดเพื่อทำเครื่องหมายประโยค "สมบูรณ์" "ไม่สมบูรณ์" และ "สุดท้าย" ตามลำดับ [71]ส่วนใหญ่ ชาวจอร์เจียในปัจจุบันใช้เครื่องหมายวรรคตอนเช่นเดียวกับการใช้อักษรละติน ในระดับ สากล [72]

ลายเซ็น Alexander II.svg
ลายเซ็นของกษัตริย์อเล็กซานเดอร์ที่ 2 แห่ง Kakhetiพร้อมตัวแบ่ง ⟨჻⟩
ჴლმწ ფე ჻ รูปภาพ
"อเล็กซานเดอร์ผู้ยิ่งใหญ่"

สรุป

ตัวอักษรจอร์เจีย ⟨ვ⟩ อยู่บนโลโก้ Wikipedia (ล่างซ้าย)
หอคอยอัลฟา เบติก ที่เห็นแบบพาโนรามาของเมืองท่าบาตู มีใน จอร์เจีย

ตารางนี้แสดงรายการสคริปต์สามตัวในคอลัมน์คู่ขนาน รวมถึงตัวอักษรที่ตอนนี้ล้าสมัยในทุกตัวอักษร (แสดงด้วยพื้นหลังสีน้ำเงิน) ล้าสมัยในจอร์เจียแต่ยังคงใช้ในตัวอักษรอื่นๆ (พื้นหลังสีเขียว) หรือตัวอักษรเพิ่มเติมในภาษาอื่นที่ไม่ใช่ภาษาจอร์เจีย (พื้นหลังสีชมพู). การทับศัพท์ "ระดับชาติ" เป็นระบบที่ใช้โดยรัฐบาลจอร์เจีย ในขณะที่ "ลาซ" เป็นอักษรละตินลาซที่ใช้ในตุรกี ตารางยังแสดงค่าตัวเลขดั้งเดิมของตัวอักษร [73]

จดหมาย Unicode
(mkhedruli)
ชื่อ IPA การถอดความ
ค่า ตัวเลข
asomtavruli นุสคูริ mkhedruli mtavruli ระดับชาติ ISO 9984 BGN ลาซ
หรือ U+10D0 อนิจ / ɑ / , สวาน/a, æ/ อา อา อา อา 1
U+10D1 บานี / / บีบี บีบี บีบี บีบี 2
U+10D2 gani / ɡ / จี ก จี ก จี ก จี ก 3
U+10D3 โดนิ / วัน / D d D d D d D d 4
U+10D4 eni / ɛ / อีเ อีเ อีเ อีเ 5
U+10D5 vini / วี / วีวี วีวี วีวี วีวี 6
U+10D6 zeni / z / Z z Z z Z z Z z 7
U+10F1 เขา /eɪ/ , สวาน/eː/ . อายอาย 8
U+10D7 tani / t⁽ʰ⁾ / T t ที' ที ที' ที T t 9
เนื้อเพลง U+10D8 ini / ผม / ฉัน ฉัน ฉัน ฉัน 10
U+10D9 k'ani / k' / เค'เค' K k K k ǩ 20
U+10DA ลาซี / ล. / แอล ล แอล ล แอล ล แอล ล 30
U+10DB มณี / ม. / ม ม ม ม ม ม ม ม 40
U+10DC นารี / / น น น น น น น น 50
U+10F2 hie /je/ , Mingrelian, Laz และ Svan / j / ยี เจ เจ ยี 60
U+10DD oni / ɔ / , สวาน/ɔ, œ/ โอ้ o โอ้ o โอ้ o โอ้ o 70
U+10DE ปารี / p' / พี่พี พี่เป้ พี่เป้ ปะป๊า 80
U+10DF zani / ʒ / จจจจ Ž ž จจจจ เจ เจ 90
U+10E0 แร / / R r R r R r R r 100
U+10E1 ซานิ / s / ส ส ส ส ส ส ส ส 200
U+10E2 t'ari / t' / ที' ที T t T t Ť t̆ 300
U+10F3 vie /uɪ/ , สวาน/ w / Ww 400 [74]
U+10E3 ยูนิ / u / , สวาน/u, y/ คุณ u คุณ u คุณ u คุณ u 400 [74]
U+10F7 yn, schva มิงเกรเลียนและสวาน/ ə /
U+10E4 pari / p⁽ʰ⁾ / พี่เป้ พี่พี พี่พี พี่เป้ 500
U+10E5 คานิ / k⁽ʰ⁾ / K k เค'เค' เค'เค' K k 600
U+10E6 กานิ / ɣ / Gh gh Gh gh 700
U+10E7 q'ari / q' / คิว คิว Q q Q q Q q 800
U+10F8 เอลฟ์ Mingrelian & Svan / ʔ /
U+10E8 ชินิ / ʃ / Sh sh ส เช Sh sh Ş 900
U+10E9 ชินิ / tʃ⁽ʰ⁾ / ช เช่ ช' ช' ช' ช' Ç ç 1000
U+10EA ซึน / ts⁽ʰ⁾ / Ts ts ซี ซี ทีเอส ทีเอส' ʒ 2000
U+10EB ซิลี่ / ดซ / Dz dz เจ เจ Dz dz Ž ž 3000
U+10EC t'ili / ts' / ทีเอส ทีเอส' ค ค Ts ts ǯ 4000
U+10ED ชารี / tʃ' / ช' ช' Č č ช เช่ Ç̌ ç̌ 5000
U+10EE คานี / χ / Kh kh X x Kh kh X x 6000
U+10F4 qari, hari / q⁽ʰ⁾ / ฮ ẖ คิว' 7000
U+10EF เจนี่ / / เจ เจ เจ ǰ เจ เจ ค ค 8000
U+10F0 แฮ่ / ชั่วโมง / H h H h H h H h 9000
U+10F5 จอบ / / , ค้างคาว/ʕ, ɦ/ Ō 10000
U+10F6 fi ลาซ/ / ฉ ฉ ฉ ฉ
U+10F9 กลายเป็น gani ภาษาดาเกสถาน/ ɢ /ในวรรณคดี อีแวนเจลิคัล [2]
U+10FA ไอนี่ ค้างคาว/ ʕ / [2]
U+10FC ตัวดัดแปลง nar ค้างคาว/ ◌̃ / การ ทำให้จมูกของสระก่อนหน้า[61]
U+10FD เอิร์น[63] ออสเซเชียน/ ə / [62]
U+10FE ป้ายยาก[63] Abkhaz velarizationของพยัญชนะ นำหน้า [63]
Ჿ U+10FF ป้ายปาก[63] Abkhaz labializationของพยัญชนะ นำหน้า [63]

ใช้สำหรับภาษาอื่นๆ ที่ไม่ใช่ Kartvelian

ข้อความภาษาออสซีเชียนที่เขียนด้วยสคริปต์ Mkhedruli จากหนังสือนิทานพื้นบ้านออสเซเชียนที่ตีพิมพ์ในเซาท์ออสซีเชียในปี 2483 สามารถมองเห็นตัวอักษรที่ไม่ใช่ภาษาจอร์เจีย ჶ [ f ] และ ჷ [ ə ] ได้
Avar เก่าข้ามกับ จารึก Avarในสคริปต์ Asomtavruli

คอมพิวเตอร์

ตัวอักษรจอร์เจีย ⟨ ⟩ ( ghani ) มักใช้เป็นสัญลักษณ์ความรักหรือหัวใจทางออนไลน์
อักษรจอร์เจีย ⟨ ⟩ ( lasi ) บางครั้งใช้เป็นมือหรือกำปั้นในอีโมติคอน ( เช่น ლ(╹◡╹ლ) )

ยูนิโค้ด

สคริปต์ภาษาจอร์เจียชุดแรกรวมอยู่ในUnicode Standard ในเดือนตุลาคม 1991 โดยมีการเปิดตัวเวอร์ชัน 1.0 ในการสร้างบล็อก Unicode ของจอร์เจีย ชาวเยอรมัน Jost Gippertมีบทบาทสำคัญนักภาษาศาสตร์ของการศึกษา Kartvelian และ Michael Eversonนักภาษาศาสตร์ชาวอเมริกัน - ไอริชและตัวเข้ารหัสสคริปต์ผู้สร้าง Georgian Unicode สำหรับระบบMacintosh [84]มีส่วนสนับสนุนสำคัญโดย Anton Dumbadze และ Irakli Garibashvili [85] (เพื่อไม่ให้เข้าใจผิดกับนายกรัฐมนตรีจอร์เจีย Irakli Garibashvili )

สคริปต์ Mkhedruliจอร์เจียได้รับสถานะอย่างเป็นทางการว่าเป็น สคริปต์ ชื่อโดเมนสากล ของจอร์เจีย สำหรับ ( .გე ) [86]

มีการเพิ่มตัวอักษร Mtavruli ใน Unicode เวอร์ชัน 11.0 ในเดือนมิถุนายน 2018 [87]เป็นอักษรตัวพิมพ์ใหญ่ที่มีรูปแบบตัวอักษรคล้ายกับ Mkhedruli แต่มีการเลื่อนจากมากไปน้อยเหนือเส้นฐานโดยมีวงรีตรงกลางที่กว้างกว่า และด้านบนจะสูงกว่าความสูง ของ ascender เล็กน้อย [88] [89] [90]ก่อนการเพิ่มนี้ ผู้สร้างแบบอักษรได้รวม Mtavruli ไว้ในรูปแบบต่างๆ ฟอนต์บางแบบมาคู่กัน โดยฟอนต์ตัวหนึ่งมีตัวพิมพ์เล็กและตัวพิมพ์ใหญ่อีกตัว แบบอักษร Unicode บางตัววางรูปแบบตัวอักษร Mtavruli ในช่วง Asomtavruli (U+10A0-U+10CF) หรือในพื้นที่ใช้งานส่วนตัวและแบบอักษรที่ใช้ ASCII บางตัวจับคู่แบบอักษรดังกล่าวกับอักษรตัวพิมพ์ใหญ่ ASCII [53]

บล็อค

อักขระจอร์เจียพบได้ในสามบล็อก Unicode บล็อกแรก (U+10A0–U+10FF) เรียกง่ายๆ ว่าจอร์เจีย Mkhedruli (จอร์เจียสมัยใหม่) ใช้ช่วง U+10D0–U+10FF (แสดงในครึ่งล่างของตารางแรกด้านล่าง) และ Asomtavruli ใช้ช่วง U+10A0–U+10CF (แสดงในครึ่งบนของตารางเดียวกัน) . ช่วงที่สองคือส่วนเสริมจอร์เจีย (U+2D00–U+2D2F) และมีนุสคูรี [2]เมืองหลวง Mtavruli รวมอยู่ในกลุ่ม Georgian Extended (U+1C90–U+1CBF)

Mtavruli ถูกกำหนดให้เป็นตัวพิมพ์ใหญ่ แต่ไม่ใช่ตัวพิมพ์ชื่อเรื่องของ Mkhedruli และ Asomtavruli เป็นตัวพิมพ์ใหญ่และตัวพิมพ์ใหญ่ของ Nuskhuri [91]

ภาษาจอร์เจีย[1] [2]
แผนภูมิรหัส Unicode Consortium อย่างเป็นทางการ (PDF)
  0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 อา บี ดี อี F
U+10Ax
U+10Bx
U+10Cx
U+10Dx หรือ เนื้อเพลง
U+10Ex
U+10Fx
หมายเหตุ
1. ^ณ เวอร์ชัน Unicode 14.0
2. ^พื้นที่สีเทาหมายถึงจุดรหัสที่ไม่ได้กำหนด
อาหารเสริมจอร์เจีย[1] [2]
แผนภูมิรหัส Unicode Consortium อย่างเป็นทางการ (PDF)
  0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 อา บี ดี อี F
U+2D0x
U+2D1x
U+2D2x
หมายเหตุ
1. ^ณ เวอร์ชัน Unicode 14.0
2. ^พื้นที่สีเทาหมายถึงจุดรหัสที่ไม่ได้กำหนด
Georgian Extended [1] [2]
แผนภูมิรหัส Unicode Consortium อย่างเป็นทางการ (PDF)
  0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 อา บี ดี อี F
U+1C9x
U+1CAx
U+1CBx Ჿ
หมายเหตุ
1. ^ณ เวอร์ชัน Unicode 14.0
2. ^พื้นที่สีเทาหมายถึงจุดรหัสที่ไม่ได้กำหนด

การเข้ารหัสที่ไม่ใช่ Unicode

Mac OS Georgian เป็นการ เข้ารหัสอักขระที่ไม่เป็นทางการ[ ต้องการคำชี้แจง ] ซึ่งสร้างโดยMichael Eversonสำหรับภาษาจอร์เจียบนMac OS แบบคลาสสิเป็นการ เข้ารหัส ASCII แบบขยายโดยใช้จุดโค้ด 128 จุดตั้งแต่ 0x80 ถึง 0xFF เพื่อแสดงอักขระของสคริปต์ Asomtavruli และ Mkhedruli รวมถึงสัญลักษณ์ที่ใช้กันอย่างแพร่หลายจำนวนหนึ่งซึ่งไม่รวมอยู่ใน ASCII 7 บิต [92]

รูปแบบแป้นพิมพ์

ด้านล่างนี้คือรูปแบบแป้นพิมพ์ภาษาจอร์เจียมาตรฐาน ซึ่งเป็นรูปแบบดั้งเดิมของเครื่องพิมพ์ดีด แบบใช้ มือ

 
 1
!
 2
?
 3
 4
§
 5
%
 6
:
 7
.
 8
;
 9
,
 0
/
 -
_
 +
=
 
 Backspace
 ปุ่มแท็บ _ _ )
(
 แคปล็อค _ _ หรือ ใส่คีย์ 
 ปุ่ม Shift
 ↑
วีดีโอ _ _  ปุ่ม Shift
 ↑
 ปุ่มควบคุม วินคีย์  แป้น Alt สเปซบาร์  แป้น AltGr วินคีย์ ปุ่มเมนู  ปุ่มควบคุม  
 

แกลลอรี่

แกลเลอรีของสคริปต์ Asomtavruli, Nuskhuri และ Mkhedruli

แกลลอรี่ของ Asomtavruli

แกลลอรี่ของนุสกูรี

แกลลอรี่ของ Mkhedruli

อ้างอิง

  1. จารึกภาษาจอร์เจียที่เก่าแก่ที่สุดที่พบจนถึงตอนนี้ วันที่แน่นอนของการแนะนำไม่ชัดเจน
  2. ^ a b c d e f g hi j Unicode Standard, V. 6.3. U10A0, น. 3
  3. อรรถเป็น Shanidze 2000 , พี. 444.
  4. a b c d e f g Seibt, เวอร์เนอร์. "การสร้างตัวอักษรคอเคเซียนเป็นปรากฏการณ์ของประวัติศาสตร์วัฒนธรรม" . {{cite journal}}:อ้างอิงวารสารต้องการ|journal=( ความช่วยเหลือ )
  5. ^ Machavariani 2011 , หน้า. 329.
  6. ^ Hüning, Vogl & Moliner 2012 , พี. 299.
  7. ^ "อักษรจอร์เจียได้รับสถานะมรดกทางวัฒนธรรม" . วาระการประชุม . 10 มีนาคม 2558 เก็บถาวรจากต้นฉบับเมื่อ 1 ธันวาคม 2559 . สืบค้นเมื่อ30 พฤศจิกายน 2559 .
  8. ^ "วัฒนธรรมการดำรงชีวิตของระบบการเขียนสามตัวของอักษรจอร์เจีย" . รายชื่อตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ ยูเนสโก. เก็บถาวรจากต้นฉบับเมื่อ 3 ธันวาคม 2559 . สืบค้นเมื่อ30 พฤศจิกายน 2559 .
  9. a b c ฮิว วิตต์ 1995 , p. 4.
  10. ^ ตะวันตก 2010 , p. 230: งานทางโบราณคดีในทศวรรษที่ผ่านมาได้ยืนยันว่าตัวอักษรจอร์เจียมีอยู่ในช่วงต้นของประวัติศาสตร์จอร์เจีย โดยตัวอย่างแรกจะลงวันที่จากศตวรรษที่ 5ซีอี
  11. ^ Rapp 2003 , หน้า. 19: เชิงอรรถ 43: "วันที่ของป้ายหลุมศพที่ถูกกล่าวหานั้นเป็นเหตุสุดวิสัย ... ฉันไม่สามารถสนับสนุนสมมติฐานที่น่าสงสัยของ Chilashvili ได้"
  12. ^ เรย์ ฟิลด์ 2013 .
  13. ^ a b Rapp 2010 , หน้า. 139.
  14. ^ Rapp 2006 , หน้า. 38.
  15. ↑ a b Kemertelidze 1999 , pp. 228-.
  16. ^ Koryun (1981). "ชีวิตของแมชทอต" . armenianhouse.org . แปลโดย เบดรอส นอเรฮัด เก็บถาวรจากต้นฉบับเมื่อ 2011-09-27 . สืบค้นเมื่อ2018-04-24 .
  17. ^ เรย์ฟิลด์ 2013, พี. 19: "ตัวอักษรจอร์เจียดูเหมือนจะไม่มีต้นกำเนิดก่อนคริสต์ศักราชสำหรับอนุสาวรีย์ทางโบราณคดีที่สำคัญของศตวรรษที่ 1 4IX หลุมศพ Armazi สองภาษาที่ระลึกถึง Serafua ลูกสาวของอุปราชแห่งจอร์เจียแห่ง Mtskheta ถูกจารึกเป็นภาษากรีกและอราเมอิกเท่านั้น เป็นที่เชื่อกันและไม่เพียงแต่ในอาร์เมเนียเท่านั้นที่ตัวอักษรคอเคเซียนทั้งหมด - อาร์เมเนีย, จอร์เจียและคอเคโซ - อัลเบเนีย - ถูกประดิษฐ์ขึ้นในศตวรรษที่ 4 โดย Mesrop Mashtots นักวิชาการชาวอาร์เมเนีย<...> The Georgian Chronicles The Life of Kartli – ยืนยันว่าสคริปต์จอร์เจียถูกประดิษฐ์ขึ้นเมื่อสองศตวรรษก่อนคริสต์ศักราชซึ่งเป็นคำยืนยันที่ไม่ได้รับการสนับสนุนจากโบราณคดี มีความเป็นไปได้ที่ชาวจอร์เจียจะเขียนเป็นภาษาต่างประเทศเช่นเปอร์เซียอาราเมคหรือกรีกและแปลกลับ ที่พวกเขาอ่าน”
  18. ↑ Bowersock , Brown & Grabar 1999 , พี. 289: ตัวอักษร. " Mastoc ' เป็นผู้มีวิสัยทัศน์ที่มีเสน่ห์ดึงดูดซึ่งทำงานสำเร็จในเวลาที่อาร์เมเนียตกอยู่ในอันตรายจากการสูญเสียทั้งเอกลักษณ์ประจำชาติผ่านการแบ่งแยกและความเชื่อของคริสเตียนที่ได้รับใหม่ผ่านแรงกดดันของ Sassanian และการย้อนกลับสู่ลัทธินอกรีต โดยการเทศนาในอาร์เมเนียเขา สามารถบ่อนทำลายและเลือกวาทกรรมที่ก่อตั้งขึ้นในประเพณีพื้นเมืองและเพื่อสร้างน้ำหนักให้กับทั้งอาณาจักรไบแซนไทน์และอำนาจทางวัฒนธรรมของซีเรียในโบสถ์ Mastoc ได้สร้างตัวอักษรจอร์เจียและคอเคเซียน - อัลเบเนียตามแบบจำลองอาร์เมเนีย "
  19. อาจารย์, หรเคีย (1984). Հայոց գրերը [สคริปต์อาร์เมเนีย] (ในภาษาอาร์เมเนีย) เยเรวาน: สำนักพิมพ์ Hayastan. หน้า 181 . «Կասկածել Կորյունի վրա՝ նշանակում է առհասարակ ուրանալ պատմությունը։» การแปล: "การสงสัย Koryun [บัญชี] หมายถึงการปฏิเสธประวัติศาสตร์เอง
  20. อาจารย์, หรเคีย (1984). Հայոց գրերը [สคริปต์อาร์เมเนีย] (ในภาษาอาร์เมเนีย) เยเรวาน: สำนักพิมพ์ Hayastan. หน้า 391 . «408 ... հնարում է վրաց գրերը»
  21. ^ ทอมสัน 1996 , pp. xxii–xxiii.
  22. ^ Rapp 2003 , หน้า. 450: "นอกจากนี้ยังมีการอ้างสิทธิ์โดย Koriwn ในชีวประวัติอันศักดิ์สิทธิ์ของ Mashtoc' (Mesrop) ว่าบทภาษาจอร์เจียได้รับการประดิษฐ์ขึ้นในทิศทางของ Mashtoc' ถึงกระนั้นก็ยังอยู่ในขอบเขตของความเป็นไปได้ที่ประเพณีนี้ซ้ำแล้วซ้ำอีกหลายคน ต่อมานักประวัติศาสตร์ชาวอาร์เมเนียอาจไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของข้อความดั้งเดิมของศตวรรษที่ 5 เลย แต่ถูกเพิ่มหลังจากปี 607 อย่างมีนัยสำคัญ เอกสาร MSS ที่ยังหลงเหลืออยู่ทั้งหมดที่มี The Life of Mashtoc* ถูกคัดลอกมาหลายศตวรรษหลังจากการแตกแยก ดังนั้น การปรับเปลี่ยนโดยการเขียนสะท้อนถึงโพสต์- ทัศนคติที่แตกแยก (โดยเฉพาะต่อต้านชาวจอร์เจีย) ที่อาจปนเปื้อน MSS ทั้งหมดที่คัดลอกหลังจากเวลานั้น ดังนั้นจึงเป็นไปได้ แม้ว่าจะยังไม่ได้รับการพิสูจน์ว่าข้อมูลอันมีค่าเกี่ยวกับจอร์เจียที่ส่งโดยตำราอาร์เมเนียก่อนการแบ่งแยกนั้นถูกตัดออกโดยบุคคลหลังการแบ่งแยกในภายหลัง
  23. ↑ Greppin 1981 , pp. 449–456.
  24. ^ ฮาร์มันน์ 2012 , p. 299.
  25. อรรถเป็น แดเนียลส์ 1996 , พี. 367.
  26. ^ Machavariani 2011 , หน้า. 177.
  27. ^ ქსე, ტ. 7, თბ., 1984, გვ. 651–652
  28. ^ შดารา 2, გვ. 454–455, თბ., 1977 วิดีโอ
  29. ^ კ. อัปสร, ზ. სარჯველაძე, ქართულละ პალეოგრაფละ, თბละทิ้ง, 1997, გვ. 218–219
  30. ^ ე. คนดัง
  31. ^ პ. เพลง, „შოთა რუსთაველละ“, „นาฏศิลป์“, 1966, ฉบับที่ 3, გვ. 116
  32. ^ Machavariani 2011 , pp. 121–122.
  33. ^ რ. ดารา, ดาราสาว, คนดัง, 1980, გვ. 151, 260–261
  34. ^ เนื้อเพลง. ჯავახაფაა, ქართულละ დამწერლობათა-მცოდნეობละ ანუ პალეოგრაფაა, თბაละ, 1949, 185–187
  35. ^ ე. მაჭავანან ქართულა ნბაა აიი, 1977, გვ. 5–6
  36. ^ ელენე მაჭავარანა, ენცละทิ้ง „ქართულა ენა“, თბラლラსィ, 2008, გვ. 403–404
  37. ^ ვ. ภาษา, ภาษาเกาหลี „ ქな ენ “, เนื้อเพลง, 2008, გვ. 269–271
  38. ^ เนื้อเพลง. ჯავახაფაა, ქართულละ დამწერლობათა-მცოდნეობละ ანუ პალეოგრაფაა, თბაละ, 1949, 124–126
  39. ^ Machavariani 2011 , หน้า. 120.
  40. ^ Machavariani 2011 , หน้า. 129.
  41. ^ เนื้อเพลง. ჯავახაფაა, ქართულละ დამწერლობათა-მცოდნეობละ ანუ პალეოგრაფაა, თბაละ, 1949, 127–128
  42. ^ Mchedlidze 2013 , หน้า. 105.
  43. ^ . อัปสร, ზ. სარჯველაძე, ქართულละ პალეოგრაფละ, თბละทิ้ง, 1997, გვ. 219
  44. ^ გ. ดารา, ดารา ს წ წ , "მაცნე" (เพลง. დარქეოლოგ. სერนางิ), 1976, ฉบับที่ c2, გვ. 170
  45. ^ კ. อัปสร, ზ. სარჯველაძე, ქართულละ პალეოგრაფละ, თბละทิ้ง, 1997, გვ. 218
  46. ^ ე. მაჭავანან ართულა აააი აააა, ართულააი, თბაააი, ค.ศ. 1977
  47. ^ Mchedlidze 2013 , หน้า. 107.
  48. ^ "Lasha Kintsurashvili: เกี่ยวกับการประดิษฐ์ตัวอักษรจอร์เจีย" . เก็บถาวรจากต้นฉบับเมื่อ 2012-05-14 . ดึงข้อมูลเมื่อ2012-01-03
  49. ^ กิลแลม 2546 , p. 249.
  50. ^ (ในภาษาจอร์เจีย) ლ ერს ქ ქართულÃ ენ დაცვละსკენ კ ერთხელ მოუწოდებს Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine საქละნფორმ.გე
  51. ^ นากานิชิ 1990 , p. 22.
  52. อัลเลน & กุชวิลี 1937 , p. 324.
  53. อรรถเป็น เอเวอร์สัน ไมเคิล; Gujejiani, นิกา; Razmadze, Akaki (24 มกราคม 2559) "ข้อเสนอการเพิ่มอักขระจอร์เจียใน UCS" (PDF ) การ ลงทะเบียนเอกสารคณะกรรมการเทคนิค Unicode เก็บถาวร(PDF)จากต้นฉบับเมื่อ 11 กันยายน 2017 . สืบค้นเมื่อ14 มิถุนายน 2018 .
  54. ^ ดารา ს ฑูต, ดารา, . 170-1
  55. ^ แคทซ์เนอร์ & มิลเลอร์ 2002 , p. 118.
  56. สารานุกรมแชมเบอร์ส 1901 , p. 165.
  57. ^ Putkaradze, T. (2006), "การพัฒนาระบบการเขียนจอร์เจีย", ประวัติศาสตร์ภาษาจอร์เจียน , p. วรรค II, 2.1.5
  58. ↑ მაჭავარანა , თბ어ლละ, 1977
  59. ^ Shanidze 1973 , พี. 18.
  60. อรรถa b c d e Otar Jishkariani, Praise of the Alphabet, 1986, Tbilisi, p. 1
  61. ^ a b Ager, Simon (nd). "อักษรค้างคาว การออกเสียง และภาษา" . ออมนิล็อท เก็บถาวรจากต้นฉบับเมื่อ 2018-08-03 . สืบค้นเมื่อ2018-04-24 .
  62. ^ a b Ager, Simon (nd). "ภาษาออสเซเชียน ตัวอักษร และการออกเสียง" . omniglot.com . เก็บถาวรจากต้นฉบับเมื่อ 2018-04-24 . สืบค้นเมื่อ2018-04-24 .
  63. อรรถa b c d e f g เอเวอร์สัน ไมเคิล; เมลคัซ, ไนเนลล์; เพนทซ์ลิน, คาร์ล; Yevlampiev, Ilya (17 กุมภาพันธ์ 2010) "ข้อเสนอสำหรับการเข้ารหัสตัวอักษรจอร์เจียและ Nuskhuri สำหรับ Ossetian และ Abkhaz" (PDF ) unicode.org . เก็บถาวร(PDF)จากต้นฉบับเมื่อ 6 กรกฎาคม 2017 . สืบค้นเมื่อ2018-04-24 .
  64. ^ อารอนสัน 1990 , น. 21–25.
  65. ^ เปาลินี & โชโลคาชวิลี 1629 .
  66. ^ Mchedlidze 2013 , หน้า. 110.
  67. ↑ Ingorokva , Pavle ქ ქართულა დამწერლობÃს ძეგლებל อิสระ ხანละსละ (อนุเสาวรีย์ของอักษรจอร์เจียโบราณ) เก็บถาวรเมื่อ 2012-03-09 ที่ Wayback Machine
  68. ^ ช นิตเซ 2003 .
  69. ^ อัษฏร์ძე, 2003
  70. ไซมอนสัน, มาร์ก (20 มิถุนายน 2548). "ตัวเอียงตัวปลอมกับตัวเอียงจริง" . มาร์ค ไซมอนสัน สตูดิโอ เก็บถาวรจากต้นฉบับเมื่อ 14 พฤษภาคม 2018 . สืบค้นเมื่อ2018-04-24 .
  71. ^ สารานุกรมโซเวียตจอร์เจีย , V. 8, p. 231, ทบิลิซี, 1984
  72. ^ กิลแลม 2546 , p. 252.
  73. ^ อารอนสัน 1990 , น. 30–31.
  74. ^ a b ჳ และ უ มีค่าตัวเลขเท่ากัน (400)
  75. ^ จอร์จ 2009 , p. 104.
  76. The Abkhazians: A Handbook, จอร์จ ฮิววิตต์, พี. 171
  77. ^ Язык, история и культура вайнахов, И. Ю Алироев p.85, Чех-Инг. изд.-полигр. об-ние "คน", 1990
  78. ^ Чеченский язык, И. . Алироев, p.24, Академия, 1999
  79. ^ Грузинско-дагестанские языковые контакты, Маджид Шарипович Халилов p.29, Наука, 2004
  80. ↑ История аварцев , М. Г Магомедов หน้า 150, Дагестанский гос. университет, 2005
  81. ^ เอนวอลล์ 2010 , pp. 144–145.
  82. ^ เอ็นวอลล์ 2010 , p. 137.
  83. ^ เอ็นวอลล์ 2010 , pp. 137–138.
  84. ^ უნ ラ სასახვÃხვ სტორละ (History of the Georgian Unicode) เก็บถาวร 2014-03-09 ที่ แบบอักษร Wayback Machine Georgian Unicode โดย BPG-InfoTech
  85. ^ Font Contributors Acknowledgements Archived 2018-03-22 ที่ Wayback Machine Unicode
  86. ↑ (in Georgian) საქართველოშა ს어ნტერნეტო მלממრთებו ฑิฆัมภณัฏฐ์ สำรองที่ 2016-01-22 ที่ Wayback Machine Rustavi 2
  87. ^ "ยูนิโค้ด 11.0.0" . สมาคมUnicode 5 มิถุนายน 2561 เก็บถาวรจากต้นฉบับเมื่อ 6 มิถุนายน 2561 . สืบค้นเมื่อ5 มิถุนายน 2018 .
  88. ^ "Mtavruli สำหรับฟอนต์ Bicameral ที่สมบูรณ์แบบ" . แบบอักษร จอร์เจียBPG 24 กุมภาพันธ์ 2559 เก็บถาวรจากต้นฉบับเมื่อ 26 มกราคม 2561 . สืบค้นเมื่อ15 สิงหาคม 2017 .
  89. ^ "มาตรฐาน Unicode เวอร์ชัน 11.0 - U110-1C90.pdf" (PDF ) Unicode.org เก็บถาวร(PDF)จากต้นฉบับเมื่อ 2018-05-08 . สืบค้นเมื่อ2018-03-25 .
  90. ^ เอเวอร์สัน ไมเคิล; Gujejiani, นิกา; Vakhtangishvili, จอร์กี; Razmadze, Akaki (2017-06-24). "แผนปฏิบัติการสำหรับการแสดงอักขระ Mtavruli ที่สมบูรณ์" (PDF ) การ ลงทะเบียนเอกสารคณะกรรมการเทคนิค Unicode เก็บถาวร(PDF)จากต้นฉบับเมื่อ 2019-06-15 . สืบค้นเมื่อ2018-01-26 .
  91. ^ "7: Europe-I: Modern and Liturgical Scripts" (PDF ) Unicode Standard Version 11.0 – ข้อมูลจำเพาะหลัก สมาคม Unicode 5 มิถุนายน 2561 . สืบค้นเมื่อ8 มิถุนายน 2018 .
  92. ↑ เอเวอร์สัน, ไมเคิล ( 2002-02-20 ). "ตาราง Mac OS จอร์เจียเป็น Unicode" . เอ เวอร์ไทป์. สืบค้นเมื่อ2020-12-07 .

ที่มา

อ่านเพิ่มเติม

  1. Barnaveli, T. Inscriptions of Ateni Sioni Tbilisi, 1977
  2. Gamkrelidze, T. Writing system and the old Georgian script Tbilisi, 1989
  3. Javakhishvili, I. Georgian Palaeography Tbilisi, 1949
  4. Kilanawa, B. อักษรจอร์เจียนในระบบการเขียน Tbilisi, 1990
  5. Khurtsilava, B. ตัวอักษร asomtavruli จอร์เจียและผู้แต่ง: Bakur and Gri Ormizd, Tbilisi, 2009
  6. Pataridze, R. Georgian Asomtavruli Tbilisi, 1980
  7. ถูกยิง, Ryan K.; Chikovani, Vakhtang (2006), "Standard Georgian", Journal of the International Phonetic Association , 36 (2): 255–264, ดอย : 10.1017/S0025100306002659

ลิงค์ภายนอก